Azərbaycan regional əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın aparıcı iştirakçısı kimi

Bakı:

22 °C

88 %

7 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Azərbaycan regional əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın aparıcı iştirakçısı kimi

Azərbaycan regional əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın aparıcı iştirakçısı kimi

15.10.2026 [16:32]

Azərbaycanın xarici siyasətində qonşu və dost ölkələrlə qarşılıqlı faydalı münasibətlərin qurulması, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və regional sabitliyin möhkəmləndirilməsi mühüm yer tutur. Son illərdə Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığın intensivləşməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin 8–9 oktyabr 2026-cı ildə Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərinə səfəri və Mərkəzi Asiya dövlət başçılarının 8-ci Məşvərət Görüşündə iştirakı da bu münasibətlərin strateji əhəmiyyətini ortaya qoydu.

Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələrini birləşdirən əsas amillərdən biri coğrafi yaxınlıq və ortaq iqtisadi maraqlardır. Xəzər dənizi bu əlaqələrin mühüm halqası olmaqla yanaşı, geniş regional əməkdaşlıq üçün əlverişli imkanlar yaradır. Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturu, beynəlxalq bazarlara çıxış imkanları və Şərq ilə Qərb arasında yerləşməsi ölkəmizin regionlararası iqtisadi əlaqələrdə rolunu artırır.

Bu gün beynəlxalq ticarət yollarının etibarlılığı və alternativ marşrutların mövcudluğu dövlətlərin iqtisadi təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Orta Dəhliz məhz bu ehtiyacların qarşılanmasında əhəmiyyətli nəqliyyat istiqamətlərindən biridir. Marşrutun inkişafı Mərkəzi Asiya ölkələrinə öz məhsullarını Xəzər dənizi üzərindən Azərbaycan vasitəsilə Qərb bazarlarına çatdırmaq üçün əlavə imkanlar verir. Eyni zamanda, Azərbaycan tranzit xidmətlərinin genişləndirilməsi, logistika sahəsində yeni investisiyaların cəlb olunması və nəqliyyat sektorunun iqtisadiyyatda payının artırılması üçün əlverişli şərait əldə edir.

Prezident İlham Əliyevin Məşvərət Görüşündə təqdim etdiyi göstəricilər bu sahədə dinamikanın yüksəldiyini göstərir. Belə ki, Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmi 2025-ci ildə 10 faizdən artıq, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artıb. Azərbaycan ərazisindən 2026-cı ilin ilk yarısında təxminən 8 milyon ton tranzit yükünün daşınması da ölkənin nəqliyyat imkanlarının genişləndiyini göstərən mühüm göstəricidir.

Bununla belə, beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün yalnız yolların və limanların mövcudluğu kifayət etmir. Daşımaların sürəti, xidmətlərin keyfiyyəti, sərhəd-keçid prosedurlarının sadəliyi və tariflərin rəqabətədavamlı olması da əsas şərtlər sırasındadır. Bu baxımdan Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri arasında gömrük sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması, nəqliyyat məlumatlarının operativ mübadiləsi və logistika əməliyyatlarının əlaqələndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Rəqəmsal əməkdaşlıq perspektivləri də genişdir. Xəzərin dibi ilə fiber-optik kabel xətlərinin çəkilməsi və “Digital Silk Way” layihəsi regionda məlumat ötürülməsi imkanlarının artırılmasına xidmət edir. Bu təşəbbüslər rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafını sürətləndirməklə yanaşı, dövlətlər arasında texnoloji əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün də zəmin yaradır. Beləliklə, Azərbaycan ənənəvi nəqliyyat dəhlizləri ilə yanaşı, rəqəmsal bağlantıların inkişafında da mühüm mövqeyə sahib ola bilər.

İqtisadi münasibətlərin möhkəmləndirilməsi üçün qarşılıqlı ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi də vacibdir. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi yanaşmalar birgə istehsal layihələrinin həyata keçirilməsi, yeni müəssisələrin yaradılması və məhsulların beynəlxalq bazarlara birlikdə çıxarılması məsələlərinin aktuallığını göstərir. Azərbaycanın Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla birgə investisiya fondları vasitəsilə qurduğu əməkdaşlıq bu məqsədlərə xidmət edən mexanizmlərdən biridir. Əsas vəzifə mövcud imkanları real layihələrə çevirmək, investisiyaların iqtisadi səmərəsini artırmaq və uzunmüddətli tərəfdaşlıq əlaqələri yaratmaqdır.

Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri də bu prosesdə xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyevin Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovla görüşündə nəqliyyat, tranzit, logistika, enerji və mədəni-humanitar əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsi iki ölkənin münasibətlərində geniş gündəliyin mövcudluğunu göstərir. Xəzər dənizinin hər iki dövlət üçün mühüm iqtisadi əhəmiyyət daşıması qarşılıqlı əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsini zəruri edir. Limanlar arasında koordinasiyanın yaxşılaşdırılması və yükdaşıma proseslərinin sadələşdirilməsi regional nəqliyyat sisteminin səmərəliliyini yüksəldə bilər.

Regional əməkdaşlığın digər mühüm istiqaməti Xəzər dənizinin ekoloji təhlükəsizliyidir. Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Xəzər Ekoloji Sammitində dənizin səviyyəsinin azalması ilə bağlı birgə qərarın qəbul edilməsi bu problemin regional miqyasını və sahilyanı dövlətlərin ortaq məsuliyyətini göstərir. Məsələnin həlli üçün beştərəfli əməkdaşlığın səmərəliliyini artıracaq komissiyanın yaradılmasının nəzərdə tutulması əlaqələndirilmiş fəaliyyətə ehtiyac olduğunu təsdiqləyir.

Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsi təkcə təbiət hadisəsi deyil, həm də iqtisadi və sosial nəticələr doğura bilən problemdir. Bu proses limanların fəaliyyətinə, sahil infrastrukturuna, balıqçılığa və ekosistemlərin tarazlığına təsir göstərə bilər. Buna görə də sahilyanı dövlətlərin elmi məlumatları paylaşması, ekoloji monitorinqi gücləndirməsi və ortaq tədbirlər hazırlaması vacibdir. İqtisadi inkişafla təbiətin qorunması arasında tarazlığın təmin olunması regional siyasətin ayrılmaz hissəsi olmalıdır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığının genişlənməsi daha böyük iqtisadi və siyasi məkanlar arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə imkan verir. Lakin davamlı nəticələr əldə etmək üçün bütün tərəflərin maraqları nəzərə alınmalı, birgə layihələr qarşılıqlı fayda prinsipi əsasında həyata keçirilməlidir. Nəqliyyat, enerji, ticarət, rəqəmsal texnologiyalar və ekologiya sahələrində koordinasiyalı fəaliyyət dövlətlər arasında etimadı gücləndirə bilər.

Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana səfəri göstərir ki, Azərbaycan regional proseslərdə yalnız coğrafi mövqeyinin verdiyi üstünlüklərlə kifayətlənmir, eyni zamanda əməkdaşlığın inkişafı üçün konkret təşəbbüslər irəli sürür. Bu siyasətin davam etdirilməsi ölkəmizin tranzit və logistika imkanlarının genişlənməsinə, iqtisadi tərəfdaşlığın dərinləşməsinə və Xəzər hövzəsində sabitliyin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin gələcək inkişafı isə ortaq maraqların uzlaşdırılmasından, iqtisadi imkanların düzgün qiymətləndirilməsindən və uzunmüddətli əməkdaşlıq mexanizmlərinin möhkəmləndirilməsindən asılı olacaq.

Gülnaz Rüstəmova

YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı

Paylaş:

Baxılıb: 51 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax