Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının yeni mərhələsi

Bakı:

26 °C

58 %

11 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının yeni mərhələsi

Şuşa Bəyannaməsi – Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının yeni mərhələsi

11.06.2026 [13:00]

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən Şuşa şəhərində “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” imzalanmışdır. Bu mühüm sənəd Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı olmaqla yanaşı, regionda sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə xidmət edən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir.

Şuşa Bəyannaməsinin məhz Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşada imzalanması xüsusi məna daşıyır. 2020-ci ilin Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Qələbədən sonra azad edilmiş Şuşa şəhəri Azərbaycan xalqının milli qürurunun, qəhrəmanlığının və zəfərinin simvoluna çevrilmişdir. Belə bir şəhərdə imzalanan sənəd iki qardaş ölkənin birliyini və həmrəyliyini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir.

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyə arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltmişdir. Sənəddə siyasi, iqtisadi, hərbi, müdafiə sənayesi, enerji, nəqliyyat, humanitar və təhsil sahələrində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bəyannamədə tərəflərin bir-birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına qarşı yönəlmiş təhdidlərə qarşı birgə fəaliyyət göstərmələri xüsusi vurğulanır.

Bu mühüm sənədin ən diqqətçəkən məqamlarından biri tarixi Qars müqaviləsinə istinad edilməsidir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “Birgə Bəyannamədə tarixi Qars müqaviləsinə istinad edilir. Tarixi Qars müqaviləsi düz yüz il bundan əvvəl imzalanmışdır. Bu da böyük rəmzi məna daşıyır. Yüz ildən sonra azad edilmiş Şuşa şəhərində müttəfiqlik haqqında imzalanan Birgə Bəyannamə bizim gələcək iş birliyimizin istiqamətini göstərir.”

1921-ci ildə imzalanmış Qars müqaviləsi regionda sabitliyin və qarşılıqlı münasibətlərin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Müqavilə Türkiyə ilə Cənubi Qafqaz respublikaları arasında münasibətlərin hüquqi əsaslarını müəyyən etmişdir. Şuşa Bəyannaməsində bu müqaviləyə istinad olunması tarixi davamlılığın və qardaşlıq münasibətlərinin möhkəm təməllər üzərində qurulduğunu göstərir. Bu, eyni zamanda Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin təsadüfi deyil, dərin tarixi köklərə söykəndiyini nümayiş etdirir.

Şuşa Bəyannaməsi hərbi əməkdaşlıq baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənəddə müdafiə qabiliyyətinin artırılması, silahlı qüvvələrin modernləşdirilməsi, birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi və müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi kimi məsələlər öz əksini tapmışdır. Bu müddəalar regionda təhlükəsizliyin təmin edilməsinə və yeni təhdidlərin qarşısının alınmasına xidmət edir.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq da Bəyannamənin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkiyə uzun illərdir ki, enerji layihələrində strateji tərəfdaş kimi çıxış edirlər. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri və TANAP layihəsi iki ölkə arasında uğurlu əməkdaşlığın nümunələridir. Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsini və yeni layihələrin həyata keçirilməsini təşviq edir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da sənədin əsas prioritetlərindən biridir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin açılması perspektivi Türk dünyasının inteqrasiyası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu dəhliz Azərbaycanı Naxçıvan vasitəsilə Türkiyə ilə birbaşa birləşdirəcək, regionun iqtisadi və nəqliyyat potensialını artıracaqdır. Beləliklə, Şuşa Bəyannaməsi yalnız iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun inkişafına və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının genişlənməsinə töhfə verir.

Humanitar və mədəni əlaqələrin inkişafı da Bəyannamədə xüsusi yer tutur. Azərbaycan və Türkiyə xalqları ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə malikdirlər. Təhsil, elm, mədəniyyət və gənclər siyasəti sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi gələcək nəsillər arasında qardaşlıq bağlarının daha da güclənməsinə xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsi Türk dünyasının birliyi baxımından da mühüm hadisədir. Bu sənəd türk dövlətləri arasında inteqrasiyanın gücləndirilməsinə, ortaq maraqların müdafiəsinə və regional əməkdaşlığın inkişafına yeni imkanlar açmışdır. Azərbaycan və Türkiyənin nümayiş etdirdiyi həmrəylik digər türk dövlətləri üçün də uğurlu əməkdaşlıq modeli kimi çıxış edir.

2021-ci il iyunun 15-də imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin zirvə nöqtələrindən biri hesab olunur. Tarixi Qars müqaviləsinin yüzilliyi ərəfəsində azad edilmiş Şuşada imzalanan bu sənəd keçmişlə gələcək arasında möhkəm körpü yaratmışdır. Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkənin müttəfiqlik münasibətlərini daha da gücləndirmiş, regionda sülhün, təhlükəsizliyin və inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə vermişdir. Bu sənəd Azərbaycan və Türkiyənin “Bir millət, iki dövlət” prinsipinə sadiqliyinin parlaq təzahürü kimi tarixdə qalacaqdır.

Ehtibar İsmayılov

YAP Ordubad rayon təşkilatının sədri

Paylaş:

Baxılıb: 268 dəfə