Evlilik və demensiya riski arasında gözlənilməz əlaqə ortaya çıxıb - ARAŞDIRMA
07.04.2025 [09:47]
Florida Dövlət Universiteti Tibb Kolleci və Fransanın Monpelye Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan 18 illik araşdırma ailə vəziyyəti ilə demensiya riski arasındakı əlaqəyə dair mövcud fikirlərə meydan oxuyur. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, boşanmış və ya heç vaxt evlənməmiş yaşlı yetkinlərdə demensiya riski evli həmyaşıdlarına nisbətən daha aşağıdır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, “Alzheimer’s & Dementia” elmi jurnalında dərc olunan araşdırma çərçivəsində ABŞ-dakı 42 Alsheymer Tədqiqat Mərkəzindən demensiya əlamətləri göstərməyən 24 mindən çox şəxs 18 il ərzində izlənilib. Bu dövr ərzində iştirakçılara hər il peşəkar həkimlər tərəfindən standart metodlarla koqnitiv qiymətləndirmələr aparılıb.
Araşdırma nəticəsində 122 min nəfərin illik məlumatı toplanıb. İştirakçılar dörd əsas kateqoriyaya bölünüb: evli, boşanmış, dul və heç vaxt evlənməmiş. Təhlillər göstərib ki, evli şəxslər arasında demensiya insident faizi 21,9 olub. Bu göstərici dul şəxslərdə də eyni (21,9 faiz) olduğu halda, boşanmışlarda 12,8 faiz, heç vaxt evlənməmişlərdə isə 12,4 faiz təşkil edib.
Təhlükə nisbətləri (HR) də bu fərqləri təsdiqləyib. Belə ki, boşanmış şəxslərdə demensiya riski 34 faiz az olub (HR = 0.66). Heç vaxt evlənməmişlərdə isə 40 faiz az olub (HR = 0.60). Dul şəxslərdə fərq nəzərəçarpacaq dərəcədə zəif olub (HR = 0.73). Nəticələr yaş, cins, sağlamlıq vəziyyəti, genetik meyllər və həyat tərzi kimi amillərə uyğunlaşdırıldıqdan sonra da əhəmiyyətli olaraq qalıb. Boşanmış və subay iştirakçılar arasında Alsheymer xəstəliyi və bədən demensiyasına tutulma riski də daha aşağı olub.
Bununla yanaşı, damar demensiya və ya frontotemporal demensiya üçün ailə vəziyyəti ilə əlaqəli hər hansı sabit nümunə müşahidə edilməyib. Bu tədqiqat ailə vəziyyəti ilə demensiya riski arasında əvvəlki tədqiqatlardan fərqli yanaşma təqdim edir. Subaylığın koqnitiv zəifləmə riskini artırdığına dair uzunmüddətli stereotiplərin əksinə, boşanmış və subay yaşlı yetkinlərdə demensiya riskinin daha aşağı olduğu görünür.
Araşdırma həm də demensiyanın sosial və psixoloji faktorlarla əlaqəsini anlamaqda yeni baxış bucağı təqdim edir və gələcək ictimai səhiyyə strategiyalarında ailə vəziyyətinə dair fərqli yanaşmaların tətbiqinə təkan verə bilər.
Xəbər lenti
Hamısına bax
Sosial
11 Sentyabr 12:42
Hadisə
11 Sentyabr 12:41
Elm
11 Sentyabr 12:41
Sosial
11 Sentyabr 12:30
Sosial
11 Sentyabr 12:03
Hadisə
11 Sentyabr 11:37
YAP xəbərləri
11 Sentyabr 11:34
YAP xəbərləri
11 Sentyabr 11:30
Gündəm
11 Sentyabr 10:53
İqtisadiyyat
11 Sentyabr 10:15
İqtisadiyyat
11 Sentyabr 09:48
Mədəniyyət
11 Sentyabr 09:22
Sosial
11 Sentyabr 08:50
Sosial
11 Sentyabr 08:37
Dünya
10 Sentyabr 23:17
Hadisə
10 Sentyabr 22:45
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 22:29
Dünya
10 Sentyabr 21:52
Dünya
10 Sentyabr 21:16
Sosial
10 Sentyabr 20:40
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 20:25
Yeni texnologiyalar
10 Sentyabr 19:49
Dünya
10 Sentyabr 19:17
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:23
Dünya
10 Sentyabr 18:20
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:19
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:16
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 18:13
Dünya
10 Sentyabr 17:35
Analitik
10 Sentyabr 16:41
Maraqlı
10 Sentyabr 16:40
Dünya
10 Sentyabr 16:19
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:54
Dünya
10 Sentyabr 15:50
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:48
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:45
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:31
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 15:28
Dünya
10 Sentyabr 15:23
Siyasət
10 Sentyabr 15:11
Xəbər lenti
10 Sentyabr 14:39
Sosial
10 Sentyabr 14:37
Siyasət
10 Sentyabr 14:36
Siyasət
10 Sentyabr 14:36
Siyasət
10 Sentyabr 14:35
Gündəm
10 Sentyabr 14:35
Dünya
10 Sentyabr 14:31
Dünya
10 Sentyabr 14:06
Dünya
10 Sentyabr 13:48
Dünya
10 Sentyabr 13:25
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:44
Gündəm
10 Sentyabr 12:43
Dünya
10 Sentyabr 12:41
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:24
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:20
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:16
Dünya
10 Sentyabr 12:14
YAP xəbərləri
10 Sentyabr 12:12
Gündəm
10 Sentyabr 12:07
Gündəm
10 Sentyabr 11:36
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 11:12
Dünya
10 Sentyabr 11:09
Sosial
10 Sentyabr 11:00
Elm
10 Sentyabr 10:57
Dünya
10 Sentyabr 10:56
Hadisə
10 Sentyabr 10:55
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:43
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 10:25
Analitik
10 Sentyabr 09:52
İqtisadiyyat
10 Sentyabr 09:17
