Tarixi Saxtalaşdırma və Rasist Narrativlər: Erməni Revanşizminin Diplomatik Səfərlərə Reaksiyası

Bakı:

24 °C

83 %

6 m/s

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Tarixi Saxtalaşdırma və Rasist Narrativlər: Erməni Revanşizminin Diplomatik Səfərlərə Reaksiyası

Tarixi Saxtalaşdırma və Rasist Narrativlər: Erməni Revanşizminin Diplomatik Səfərlərə Reaksiyası

16.09.2026 [18:48]

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin, hərbi ataşelərin və beynəlxalq təşkilatların təmsilçilərinin Şuşa, Kəlbəcər, Laçın, Ağdam, Füzuli və işğaldan azad edilmiş digər ərazilərə təşkil olunan ardıcıl və məqsədyönlü səfərləri Ermənistanın revanşist siyasi dairələrində, ideoloji mərkəzlərində və xaricdəki erməni diasporunda kəskin vahimə, narahatlıq və aqressiv reaksiyalar doğurmaqdadır. Beynəlxalq diplomatların bu bölgələrə şəxsən ayaq basması, otuz ilə yaxın davam edən erməni işğalı dövründə yerlə-yeksan edilmiş şəhər və kəndləri, bilərəkdən dağıdılmış infrastrukturu, viran qoyulmuş tarixi-dini məbədləri, eyni zamanda Azərbaycan dövlətinin qısa müddətdə həyata keçirdiyi miqyaslı bərpa-quruculuq işlərini, müasir hava limanlarını və "Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində inşa edilən yeni yaşayış məntəqələrini öz gözləri ilə görməsi erməni tərəfinin illərlə beynəlxalq ictimaiyyətə təlqin etməyə çalışdığı "məzlum və mədəni xalq", "işğal olunmuş torpaqlar" və "tarixi ədalətsizlik" mifini kökündən darmadağın edir. Bu səfərlər beynəlxalq hüququn, BMT Təhlükəsizlik Şurasının məlum qətnamələrinin və Azərbaycanın suverenliyinin reallıqda və beynəlxalq aləm tərəfindən de-fakto təsdiqi olduğu üçün revanşist qüvvələr bu qarşısıalınmaz reallıqla barışmaq əvəzinə həm daxili auditoriyanı sakitləşdirmək, həm də xarici platformalarda geosiyasi manipulyasiyalarını davam etdirmək üçün dezinformasiya, böhtan və aqressiv ritorikanı daha da şiddətləndirirlər.

Bu ideoloji qarşıdurmada ən çox diqqət çəkən, ifşa edilməsi vacib olan məqamlardan biri Ermənistanın mədəni irs müstəvisində nümayış etdirdiyi sistemli ikili standartlar, tarixi saxtalaşdırma və mənimsəmə siyasətidir. Ermənistan rəsmi və qeyri-rəsmi səviyyədə Qafqaz Albaniyasına aid olan Gəncəsər (Ağdərə) və Xudavəng (Kəlbəcər) monastır komplekslərini, eləcə də regiondakı digər alban xristian abidələrini "xalis erməni irsi" kimi təqdim etməyə çalışır. Lakin təkzibedilməz tarixi faktlar, arxeoloji materiallar, alban epiqrafik yazıları və memarlıq xüsusiyyətləri bu abidələrin Alban Həvari Kilsəsinə və Alban knyazlıqlarına (məsələn, Həsən Cəlal sülaləsinə) aid olduğunu aşkar şəkildə sübut edir. Bu abidələrin erməniləşdirilməsi prosesi XIX əsrdə Çar Rusiyasının birbaşa dəstəyi və fərmanı ilə Alban Kilsəsinin ləğv edilərək Eçmiədzin kilsəsinə tabe etdirilməsindən sonra başlanmışdır. 1991–2020-ci illərdəki işğal dövründə isə bu monastırlarda "qanunsuz bərpa" adı altında arxeoloji və memarlıq saxtakarlıqları aparılmış, abidələrin üzərinə sonradan hazırlanmış erməni xaçkarları əlavə olunmuş, alban dili və əlifbası ilə yazılmış daş kitabələr qaşınaraq silinmiş və qriqoryan simvolları ilə əvəzlənmişdir.

Qafqaz Albaniyası irsinə saxta iddialar irəli sürən Ermənistanın öz ərazisində — tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqlarında əsrlər boyu mövcud olmuş zəngin Azərbaycan-Türk və İslam tarixi-mədəni irsini tamamilə inkar etməsi və vəhşicəsinə məhv etməsi onların tutduğu mövqeyin nə dərəcədə ziddiyyətli, saxta və iküzlü olduğunu göstərir. İrəvan qalasının, Şah Abbas və Xan saraylarının, İrəvandakı Sərdar, Zal xan, Təpəbaşı, Qala məscidi kimi onlarca dini-mədəni abidənin, karvansaraların, hamamların və minlərlə qəbiristanlığın planlı şəkildə yerlə-yeksan edilməsi, saxlanılan tək-tük abidələrin (məsələn, Göy Məscidin) "Fars məscidi" adı ilə saxtalaşdırılması məhz azərbaycanlıların bu torpaqlardakı minillik etno-mədəni izlərini və tarixi varlığını tamamilə silmək amacı daşıyıb.

Bütün bunlarla yanaşı, erməni siyasi, elmi və ideoloji fikrində belə bir uydurma narrativ formalaşdırılır ki, guya Azərbaycan ərazisində tarixən ermənilər yaşayıb və buna görə də bu torpaqlar onların olmalıdır, lakin müasir Ermənistan ərazisində azərbaycanlılar heç vaxt yaşamayıb. Bu ideologiya özlüyündə təkcə tarixi faktların təhrifi deyil, eyni zamanda ksenofobiyaya və etnik üstünlük iddialarına söykənən açıq-aydın rasist yanaşmadır. Rəsmi arxiv sənədləri, xəritələr və XIX əsr Çar Rusiyasının kameral siyahıyaalmaları göstərir ki, indi Ermənistan adlandırılan ərazidə (İrəvan xanlığı, Zəngəzur, Göyçə, Dərələyəz, Şörəyel mahallarında) əhalinin mütləq əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil edib. XX əsr boyunca — 1905-1907, 1918-1920, 1948-1953 və son olaraq 1987-1991-ci illərdə həyata keçirilən kütləvi qırğınlar, deportasiyalar və etnik təmizləmə nəticəsində azərbaycanlılar öz ata-baba yurdlarından zorla qovulmuş və Ermənistan süni şəkildə monoetnik dövlətə çevrilmişdir. Bir xalqın əsrlərlə davam edən mövcudluğunu, mədəniyyətini və tarixi varlığını entirely inkar edərək özünü yeganə "qədim və avtoxton xalq" kimi qələmə vermək etnik üstünlük ideologiyasının, yəni şovinizm və rasizmin kaskad təzahürüdür.

Ermənistanın bu ksenofob siyasəti yalnız keçmişə qarşı deyil, həm də gələcək sülh perspektivlərinə qarşı yönəlmiş böyük bir təhdiddir. Öz ərazisində azərbaycanlılara aid bircə daşı belə saxlamağa dözümsüzlük nümayiş etdirən, lakin Azərbaycanın suveren ərazisindəki alban-xristian irsini həyasızcasına mənimsəyən bir zehniyyət beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərini açıqca tapdalayır. Beynəlxalq diplomatların işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərləri bu erməni dezinformasiya şəbəkəsinin maskasını cırır, beynəlxalq ictimaiyyətə regionun həqiqi tarixi və geopolitik reallıqlarını birbaşa çatdırır. Bu səbəbdən revanşistlərin isterik reaksiyaları əslində onların ideoloji məğlubiyyətinin və beynəlxalq aləmdə təcrid olunmaqda davam etmələrinin əyani göstəricisidir.

Diplomatik korpusun azad edilmiş ərazilərə səfərlərinə gösterilən aqressiv reaksiya, Qafqaz Albaniyasının irsinə saxta iddiaların irəli sürülməsi və Qərbi Azərbaycandakı Türk-İslam irsinin inkar edilməsi erməni revanşizminin regionda davamlı sülhə, beynəlxalq hüquqa və tarixi həqiqətlərə qarşı yönəlmiş rasist, şovinist və faşist ideologiyasından hələ də əl çəkmədiyini nümayiş etdirir. Bu rasist narrativlərin beynəlxalq müstəvidə ardıcıl şəkildə ifşa olunması və Qərbi Azərbaycana qayıdış hüququnun tarixi-hüquqi baza əsasında müdafiə edilməsi regionda ədalətin və dayanıqlı sülhün bərqərar olması üçün ən mühüm şərtlərdən biridir.

YAP Ordubad təşkilatının məsləhətçisi Səbinə Əliyeva

Paylaş:

Baxılıb: 169 dəfə