Səsləri təhvil verin!

Bakı:

26 °C

50 %

2 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Ədəbiyyat / Səsləri təhvil verin!

Səsləri təhvil verin!

04.07.2026 [08:50]

Çünki onlayn sizi eşidir...

Məgər pisdir? Yaratmaq istədiyin süni “varlıq” sənin səsini də nüsxələyir. Hər şeyi oraya təhvil vermək məcburiyyətindəyiksə, səsləri də təhvil verək, getsin. Ən azı böyük data mərkəzlərin yaddaş bankı zənginləşsin. Zənginləşməyi bir yana, heç olmasa şüurlu ömrümüzdə pisi yaxşıdan, ağı qaradan seçək. Budur, gəlib, qapıda, qulağımızın dibindədir. Bütün platformalarda Musiqi Sİ (Süni İntellekt), Səs Sİ bir göz qırpımında bizə doğmalaşmaq, ürəyimizə girmək, ruhumuza yol tapmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxır...

Bu yazını yazmaq üçün mən də saatlarla Sİ səslərə qulaq asdım: əvvəl feyziyab oldum, xronometraj uzandıqca yoruldum, hətta qorxdum, mənə elə gəldi ki, uzaq səfərə getmişəm və bir az da getsəm, geri dönməyim çətin olacaq. Sonra radioda retro musiqilərimizə qulaq asdım, xronometraj uzandıqca yorulmadım, ziqzaqlı əhvallara düşdüm, amma səslərdən doymadım...

Əlbəttə, bu kiçik eksperiment ciddi göstərici hesab edilə bilməz, itib-getməkdə olan insan növünün tarixə, keçmişə və həyat hekayələrinə bağlılığı kimi də qəbul edilə bilər. Bircə həqiqət isə danılmazdır: hər tarixin öz Səsi var! Amma indiyədək gördüyümüz səslər min bir təbii proseslərdən keçərək, süzülərək gəlirdisə, indi əsas funksiya elektron süzgəcin üzərinə düşür - süzgəc səsi geri qaytarıb daşa-qayaya da çırpa, min arşın quyunun içində salıb inildə də bilir. Lakin nə edir-etsin, bircə çaları da təbiiləşdirə bilmir...

Hər bir insan səsi sərvətdir. Onları toplayıb saxlamaq gərəkir. İnanmıram ki, bundan sonra dünyamız indiki qədər çoxsəsli, çoxrəngli və çoxdərdli olsun. Sadələşmə səs seçimini də tükəndirəcək, ona görə də qlobal şəbəkə nə yığdı-yığdı! Tarixdən və sivilizasiyadan qopara bildikləri səs resursları isə möhtəşəmdir...

Radio çıxmasaydı, biz səslərimizi haradan qoparacaqdıq? Qızıl səs fondlarımız qorunmasaydı, nə edəcəkdik? Səsin sehrini necə qiymətləndirəcəkdik? Ümidim var ki, Sİ-nin yaddaşında müstəqillik dövrünün kasadsözlü “DJ” səsləri at oynatmayacaq - çoxqatlı diktor məktəbimizin sehrli səsləri azad uçuşlarla səs göylərimizdə qanad çalıb, səmaları aydınladacaq. “Mədəniyyət-2040” Konsepsiyamız da bu sahəyə diqqət yetirəcək, müzakirələr aparılıb texniki təminatlar yaradılacaq. Yoxsa ki, hal-hazırda Sİ-də olduğu kimi - çox səs çıxarıb çox irəli çəkilənlər qabağa düşsə, vay səsimizə...

Hə, bir də yeni, identik səsləri toplayırıqmı? Toplayıb qorumaq üçün sistemimiz varmı? Musiqi səslərini nəzərdə tutmuram - qiraət, dublyaj və sair bu kimi xalq içindən süzülüb gələn peşəkar səsləri deyirəm. Bir çox hormonal resurslar kimi, səslərimiz də günü-gündən cırlaşacaq, dəyişəcək - bu qaçılmazıdır...

Səslər də tarixdir. Səslərdə tarixin izi var. Sİ səsləri isə eyni cür oxuyur, eyni danışır: sonra başa düşürsən ki, bu səs deyil - plastik tullantıdır, silikondur. Ona SƏS verin ki, o da özünə çəki-düzən verə bilsin...

Məqsəd Nur

Paylaş:

Baxılıb: 207 dəfə