Akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsi: Nur Paylayan Baxışlar: Elm və Mərhəmətin Vəhdəti

Bakı:

15 °C

67 %

8 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsi: Nur Paylayan Baxışlar: Elm və Mərhəmətin Vəhdəti

Akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsi: Nur Paylayan Baxışlar: Elm və Mərhəmətin Vəhdəti

15.04.2026 [16:00]

Onun haqqında danışanda rəsmi ifadələr kifayət etmir, çünki söhbət həm də insan istiliyindən gedir.
1985-ci il aprelin 15-də vəfat etsə də, onun adı Azərbaycan elmində və ictimai yaddaşda yaşayır. Moskva şəhərində ixtisasını təkmilləşdirərək Vətənə qayıdıb və elmi fəaliyyətini davam etdirib. Bu ailə və mühit onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynadı.
Onun atası Əziz Əliyev elmə və dövlət idarəçiliyinə xidmət edən görkəmli şəxsiyyətlərdən biri idi. Tibbə gəlməsi təsadüfi deyildi; o, bu peşəni sadəcə ixtisas kimi yox, insanlara yardımın ən real yolu kimi seçmişdi.
Azərbaycanın kimya və sənaye müəssisələrində çalışanların görmə orqanına təsir edən riskləri tədqiq edib. 1940–1950-ci illərdə Azərbaycanda geniş yayılan traxoma xəstəliyinə qarşı mübarizədə fəal iştirak edib. Həmin dövrün çətin şəraitində belə çalışmağı onun xarakterindəki dözümlülüyü aydın göstərirdi.
Müalicə və profilaktikanı yalnız nəzəri müstəvidə deyil, bölgələrdə praktiki işlə də birləşdirib. Daha sonra qlaukoma, virus mənşəli göz xəstəlikləri və peşə patologiyası kimi istiqamətlərdə dərin araşdırmalar aparıb. Bunun nəticəsində onun təklif etdiyi yanaşmalar praktik səhiyyə üçün də böyük əhəmiyyət daşıdı.
1983-cü ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki seçilib. 1981-ci ildə oftalmologiya sahəsində nüfuzlu Averbax mükafatına layiq görülüb. Burada əsas məsələ yalnız diaqnostika deyil, insan sağlamlığına risk yaradan mühitin elmi əsaslarla öyrənilməsi idi.
1960-cı ildə traxomanın sintomisinlə müalicəsinə dair namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 1977-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək oftalmologiya elminə ciddi töhfə verib. Bu uğurlar onun elmi nüfuzunu daha da möhkəmləndirdi.
Zərifə Əliyeva 1923-cü ildə Naxçıvanın Şahtaxtı kəndində dünyaya gəlib və ziyalı ailəsində böyüyüb. O, gənc həkimlərin hazırlanmasına xüsusi diqqət göstərib, tibbi etika və deontologiya mövzularına da mühüm yer ayırıb. Onun müəllim kimi yetişdirdiyi həkimlər və alimlər bu gün də həmin məktəbin davamı sayılır.
Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Zərifə Əliyevanın nümunəsi gənc nəslə səssiz, amma çox güclü bir mesaj verir: peşəni vicdanla yaşamaq ən böyük uğurdur. Bu xatirə günündə onun bioqrafiyasına deyil, həm də seçdiyi dəyərlərə diqqət yetirmək vacibdir.
Elmdə iz qoymaq çətindir, amma cəmiyyətin qəlbində qalmaq daha çətindir; Zərifə Əliyeva hər ikisinə nail olub. Bu xatirə günündə onun bioqrafiyasına deyil, həm də seçdiyi dəyərlərə diqqət yetirmək vacibdir. Bir çox insanlar haqqında illər keçdikcə yalnız rəsmi məlumatlar qalır, Zərifə xanım haqqında isə səmimi hörmət yaşayır.
O, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsil alaraq oftalmologiya sahəsini seçib. Zərifə Əliyevanın irsi bizə bir həqiqəti xatırladır: bilik, zəhmət və mərhəmət bir araya gələndə cəmiyyət daha güclü olur.
Onun həyat hekayəsi göstərir ki, böyük ad yalnız vəzifə və titul ilə deyil, insanlara verdiyin fayda ilə qazanılır. Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Zərifə Əliyevanın nümunəsi gənc nəslə səssiz, amma çox güclü bir mesaj verir: peşəni vicdanla yaşamaq ən böyük uğurdur. Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.
Elmdə iz qoymaq çətindir, amma cəmiyyətin qəlbində qalmaq daha çətindir; Zərifə Əliyeva hər ikisinə nail olub. Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib. Bir çox insanlar haqqında illər keçdikcə yalnız rəsmi məlumatlar qalır, Zərifə xanım haqqında isə səmimi hörmət yaşayır. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.
Ziyalılıq bəzən kitablarda tərif edilir, amma Zərifə Əliyeva onu öz davranışı, dili və münasibəti ilə yaşayaraq göstərib. Bir çox insanlar haqqında illər keçdikcə yalnız rəsmi məlumatlar qalır, Zərifə xanım haqqında isə səmimi hörmət yaşayır. Onun irsi sübut edir ki, elm ilə mərhəmət bir-birinə zidd deyil, əksinə, bir-birini tamamlayır. Zərifə xanımı fərqləndirən cəhət elmi uğurlarla yanaşı, insan ağrısını hiss edən həkim həssaslığı idi. Zərifə Əliyevanın timsalında bir məqam xüsusilə diqqət çəkir: o, elmi insan həyatından ayırmırdı. Onun üçün tədqiqat kabinetdə qalan abstrakt proses deyildi; hər nəticənin arxasında konkret insan taleyi, konkret ağrı, konkret ümid dayanırdı. Buna görə də onun fəaliyyəti həm peşəkar çevrələrdə, həm də cəmiyyət arasında dərin hörmət qazanmışdı.

Coşqun Dadaşov

Rəşid Behbudov küçəsi,134 ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri,

Azərbaycan Dillər Universitetində rektorun müşaviri

Paylaş:

Baxılıb: 101 dəfə