Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
25 °C
53 %
2 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Tədqiqat: Yer Ayı kosmik radiasiyadan qoruyurmuş

Tədqiqat: Yer Ayı kosmik radiasiyadan qoruyurmuş

01.04.2026 [14:22]

Alimlər müəyyən ediblər ki, Yerin maqnit sahəsi Ayı kosmik radiasiyadan qismən qoruyur. Müəyyən dövrlərdə bu sahə peykin arxa tərəfində qalaktik kosmik şüaların axınını təxminən 20 faiz azaldır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

Qalaktik kosmik şüalar kosmosdakı obyektləri daim “bombardman edən” yüksək enerjili hissəciklərdir. Onlar elektron qurğulara zərər verə və astronavtların sağlamlığı üçün təhlükə yarada bilər. Yer belə təsirdən maqnitosfer sayəsində qorunur — bu, planetin maqnit sahəsinin yaratdığı və yüklü hissəcikləri yayındıran bir sahədir.

Yeni tədqiqat göstərib ki, orbitin bəzi hissələrində Ay da əlavə müdafiə əldə edir. Alimlər Çinin “Çanye-4” eniş aparatının Ayın arxa tərəfində apardığı neytron və dozimetrik eksperimentin məlumatlarını təhlil ediblər.

Detektorlar qeydə alıb ki, müəyyən dövrlərdə orada kosmik şüaların səviyyəsi nəzərəçarpacaq dərəcədə — təxminən beşdəbir dəfə azalır. Bu mərhələlər “Ay səhəri” adlandırılan dövrə təsadüf edir və hər Ay tsiklinin təxminən iki günü qədər davam edir.

Müşahidələr 31 Ay tsikli ərzində aparılıb və bu effektin sabit olduğunu təsdiqləyib. Tədqiqatçıların fikrincə, hissəciklərin axınının azalması Ayın bu zaman Yerin maqnit quyruğu adlanan sahəsindən keçməsi ilə bağlıdır. Bu, maqnitosferin uzanan hissəsidir və kosmik şüalanmanı qismən zəiflədir.

Tədqiqatın müəllifləri qeyd edirlər ki, bu kəşf gələcəkdə Aya missiyaların planlaşdırılması üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir, çünki avadanlıq və astronavtlar üçün radiasiya risklərini daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verə bilər.

Paylaş:
Baxılıb: 471 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

Dünya

Pentaqonun rəhbəri ABŞ qoşunlarının Avropada qalmasına yenidən baxılacağını elan edib

18 İyun 23:35

Mədəniyyət

Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr edilən “Türk Dünyası Həftəsi” təşkil olunacaq

18 İyun 23:19

Dünya

Rusiya ABŞ ilə İran arasında əldə edilən razılaşmanı alqışlayıb

18 İyun 22:41

Dünya

Ermənistanın KTMT-dəki səsvermə hüququ ləğv edilə bilər

18 İyun 22:34

Dünya

Litva hökuməti iyunun 23-də istefa verəcək

18 İyun 22:16

İdman

“Real Madrid” İbrahima Konate ilə 4 illik müqavilə imzalayıb

18 İyun 21:58

İqtisadiyyat

Əsas kapitala yönəldilmiş investisiyanın 21,8 faizi tikinti işlərinə xərclənib

18 İyun 21:22

İqtisadiyyat

Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı 2,3 faiz artıb

18 İyun 21:09

Siyasət

Bosniya və Herseqovinanın ombudsmanı: Milli insan hüquqları təsisatları yeni çağırışlarla məşğul olmaq öhdəliyi daşıyır

18 İyun 20:45

Müsahibə

Macarıstan hökuməti yanacaq qiymətinə tətbiq etdiyi limiti mərhələli şəkildə ləğv edir

18 İyun 20:31

Dünya

Avropa İttifaqında qeyri-qanuni miqrantlarla bağlı yeni qaydalar təsdiqlənib

18 İyun 20:17

Müsahibə

Pit Heqset: NATO müdafiə məsələləri ilə deyil, gender problemləri ilə məşğul olur

18 İyun 19:53

Analitik

Qərbi Azərbaycanlılar qayıdır və Ermənistan qazanır – Paşinyan üçün zəruri qeydlər

18 İyun 19:22

İqtisadiyyat

Bu ilin 5 ayında Azərbaycan 14,6 milyon dollar dəyərində kartof ixrac edib

18 İyun 19:20

Sosial

Açıq və qapalı hovuzlar üçün sanitar-gigiyenik tələblər hansılardır?

18 İyun 19:11

Dünya

“Atlas” robotu universal intellekt səviyyəsinə yaxınlaşır

18 İyun 18:20

Dünya

İspaniyada qocalıq dövründə sağlamlığın qorunmasına kömək edən inyeksiya hazırlanıb

18 İyun 17:35

Dünya

Fiziklər ilk dəfə işlək nüvə saatı yaradıblar

18 İyun 16:29

Xəbər lenti

Gündüz İsmayılov: Dinin siyasiləşdirilməsi və dünyəvilik prinsipinə qarşı çıxışlar milli təhlükəsizliyə təhdiddir

18 İyun 15:58  

Dünya

BBC ixtisarlara başlayıb: bəzi proqramlar bağlanacaq

18 İyun 15:31

İqtisadiyyat

İslam İnkişaf Bankı Azərbaycanda layihələrə 1,3 milyard dollar vəsait yatırıb

18 İyun 15:16

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Bakıda İslam İnkişaf Bankı Qrupunun 2026-cı il üzrə İllik Toplantılarının açılış mərasimi keçirilir

18 İyun 15:15  

Maraqlı

Maddələr mübadiləsini sürətləndirən 3 ədviyyat

18 İyun 14:49

Siyasət

Bakıda Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əməkdaşlıq Komissiyasının 24-cü iclası keçirilir

18 İyun 14:36

Siyasət

Əli Əhmədov: Parlamentlərarası əlaqələrin möhkəmləndirilməsi qanunvericilik fəaliyyətinin səmərəliliyinin artırılmasına kömək edir

18 İyun 14:35

Siyasət

Fərhad Abdullayev: Süni intellekt məhkəmə sistemində böyük imkanlar yaradır

18 İyun 14:35

Siyasət

Ombudsman: Azərbaycanda süni intellektin tətbiqi insan hüquqlarına əsaslanan prinsiplər üzərində qurulur

18 İyun 14:34

Sosial

Aqrar Təlim Mərkəzi Xocalı və Ağdərədə növbəti təlim proqramlarına start verib

18 İyun 14:33  

Siyasət

Ombudsmanların Beynəlxalq Bakı Sammitinin iştirakçıları Ulu Öndərin məzarını və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər

18 İyun 14:32  

Dünya

Aİ ukraynalı qaçqınların qəbulu qaydalarına dəyişiklik etməyi nəzərdən keçirir

18 İyun 14:27

YAP xəbərləri

Gədəbəydə “Şəhərsalma və Memarlıq İli” ilə bağlı dəyirmi masa keçirilib

18 İyun 14:25  

YAP xəbərləri

YAP Beyləqan rayon təşkilatında qazilər və gənclərlə görüş təşkil olundu

18 İyun 14:23  

Sosial

Sabah Azərbaycanda havanın temperaturu 38 dərəcəyədək yüksələcək

18 İyun 14:16

Sosial

Növbəti iki gün hava əsasən yağmursuz keçəcək – PROQNOZ

18 İyun 14:14

Dünya

Van İ: Çin İranın qanuni iddialarını dəstəkləyir

18 İyun 13:48

Dünya

ABŞ-nin sahillərinə tropik fırtına yaxınlaşır

18 İyun 13:20

YAP xəbərləri

YAP Kəlbəcər rayon təşkilatı tərəfindən Tibb İşçilərinin Peşə Bayramı Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib

18 İyun 13:15  

Gündəm

Prezident İlham Əliyev Ərəb Koordinasiya Qrupuna daxil olan üzv qurumların rəhbər şəxslərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul edib

18 İyun 13:04  

Siyasət

Prezident Administrasiyasında Fazil Mustafa ilə görüş keçirilib

18 İyun 12:57

İqtisadiyyat

BNF-nin beynəlxalq seminarlarında Azərbaycanın nəqliyyat və aviasiya sahələrindəki təcrübəsindən danışılıb

18 İyun 12:47  

İqtisadiyyat

Qəbələdə barama tədarükünə başlanılıb

18 İyun 12:43

Sosial

Azərbaycanda nikahların və boşanmaların sayı açıqlanıb

18 İyun 12:43

Sosial

Sabah ölkə üzrə pensiyalar ödəniləcək

18 İyun 12:41

İqtisadiyyat

Qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 4327 dollara enib

18 İyun 12:41

Sosial

Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb

18 İyun 12:40

Siyasət

Fransanın Azərbaycana qarşı hibrid təhdidləri...

18 İyun 12:18  

Dünya

Loran Vokye ilə bağlı araşdırma sənədini yoxlamaq üçün 500-ə yaxın könüllü səfərbər olub

18 İyun 11:59

Analitik

Diqqət Ukraynaya...

18 İyun 11:25  

Gündəm

Prezident Ombudsmanların Beynəlxalq Bakı Sammitinin iştirakçılarına müraciət edib

18 İyun 11:23

Siyasət

Azərbaycan Prezidenti: İqtisadi inkişafımızla bağlı hər hansı çətinliklər gözləmirik

18 İyun 10:47

Siyasət

Prezident: Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq tədbirlər göstərir ki, bizim fəaliyyətimizin gündəliyi çoxşaxəlidir

18 İyun 10:46

Siyasət

Prezident: Biz Ermənistanın işğalçı qüvvələrinin xalqımıza qarşı etdiklərini heç vaxt yaddan çıxarmayacağıq

18 İyun 10:45

Siyasət

Azərbaycan Prezidenti: Biz infrastruktura çox böyük sərmayələr yatırırıq

18 İyun 10:44

Siyasət

Prezident İlham Əliyev: İqtisadiyyatımızın şaxələndirilməsi artıq reallıqdır

18 İyun 10:44

Siyasət

Prezident: Siyasi, iqtisadi, sosial sabitlik Azərbaycanın bugünkü reallığıdır

18 İyun 10:43

Siyasət

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın daşımalar qovşağına çevrilməsi istiqamətində səylərimizi davam etdirəcəyik

18 İyun 10:43

Sosial

Mediada daha çevik və kollegial mexanizmə keçid zərurəti

18 İyun 10:39  

Dünya

Tramp: İrana son müharibədə 1 trilyon dollardan çox ziyan dəyib

18 İyun 10:17

İqtisadiyyat

İnklüziv maliyyə sisteminə doğru: Azərbaycanda yeni islahatlar mərhələsi

18 İyun 09:40

Ədəbiyyat

İdeyalar aləminə səyahət

18 İyun 09:16

Dünya

Şahbaz Şərif: Hörmüz boğazı açılır, dəniz blokadası ləğv edilir

18 İyun 09:05

Analitik

Rusiyaya qarşı sanksiyalar gücləndirilir

18 İyun 08:53  

Sosial

Azadlığın və ləyaqətin təməl sütunu!

18 İyun 08:35  

Dünya

“Axios”: ABŞ və İran Anlaşma Memorandumunu distant şəkildə imzalayıblar

18 İyun 08:10

Siyasət

Cenevrədə beynəlxalq birlik Azərbaycanın mina problemi ilə bağlı həmrəyliyə çağırılıb

18 İyun 07:39  

Dünya

İsmayıl Bəqai: Memorandum prezidentlər tərəfindən imzalanıb

18 İyun 07:27

Dünya

Media: Son müharibə dövründə İran aviasiya donanmasının bir hissəsini xarici ölkələrə köçürüb

17 İyun 23:42

Dünya

May ayında qlobal temperatur XX əsrin orta göstəricisini bir dərəcədən çox keçib

17 İyun 23:35  

Sosial

Ağcabədidə nöqsanlar aşkarlanan pendir istehsalı müəssisəsinin fəaliyyəti məhdudlaşdırılıb

17 İyun 23:19  

Dünya

Yaponiya MERCOSUR ilə iqtisadi tərəfdaşlıq sazişi üzrə danışıqlara başlayacaq

17 İyun 22:56

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi