Çində yeraltı detektor xəyali neytrinolar haqqında məlumat əldə edib

Bakı:

27 °C

39 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Çində yeraltı detektor xəyali neytrinolar haqqında məlumat əldə edib

Çində yeraltı detektor xəyali neytrinolar haqqında məlumat əldə edib

11.06.2026 [20:16]

Neytrinoların sirlərini həll etmək üçün çalışan tədqiqatçılar Çində yeni yeraltı qurğunun ilk elmi tapıntılarını - bu xəyali subatom hissəciklərinin müəyyən aspektlərinin indiyə qədər ən dəqiq ölçmələrini açıqlayıblar.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, məlumatlar Çinin cənubundakı Quandon əyalətində Kaypin şəhəri yaxınlığındakı bir təpənin altında təxminən 650 metr dərinliyində qaya altında tikilmiş hissəcik detektorundan istifadə edən Jianmen Yeraltı Neytrino Rəsədxanasından (JUNO) verilib.

Alimlər bu kəşfi çərşənbə günü “Nature” jurnalında dərc olunmuş və detektorun keçən il tamamlanmasından sonrakı ilkin işləmə dövründə - təxminən 59 gün ərzində, 26 avqustdan 2 noyabra qədər toplanmış məlumatlara əsaslanan yeni səhifəni açan bir araşdırmada ətraflı şəkildə izah ediblər.

“Bu, təkcə rəqəmlərin neytrino fizikası üçün faydalı olduğu üçün deyil, həm də JUNO-nun yeni genişmiqyaslı detektor kimi performansını nümayiş etdirməsi baxımından vacibdir", - deyə Pekindəki Çin Elmlər Akademiyasının Yüksək Enerji Fizikası İnstitutunun fiziki Yifan Van bildirib.

ABŞ-də DUNE (⁠Dərin yeraltı neytrino təcrübəsi) və Yaponiyada Hiper-Kamiokande təcrübəsi ilə birlikdə, JUNO qarşıdakı onilliklərdə neytrino fizikasını formalaşdıracağı gözlənilən üç böyük flaqman layihəsindən biridir.

“Neytrinolar əsas hissəciklərdir və kainatda olduqca çoxdur, lakin onlar ən az öyrənilənlər arasındadır”, - deyə Van bildirib.

Neytrinolar hər şeydən keçə bilər, nadir hallarda maddə ilə qarşılıqlı təsir göstərir. Əslində, trilyonlarla ədədi hər saniyə bədənimizdən keçir və biz bunu hiss etmirik.

Günəşin nüvəsi və partlayan ulduzlar kimi yerlərdə əmələ gələn neytrinolar üç növdə olur və hərəkət etdikcə, birindən digərinə keçməklə dəyişə bilərlər. Neytrino növləri arasında “kütlə nizamı” kimi tanınan kütlə fərqi fizikada cavabsız qalmış əsas sual olaraq qalır. Alimlər onları mənbəyinə qədər izləyə və beləliklə, kosmosdakı ən enerjili proseslərdən bəziləri haqqında məlumat əldə edə bilərlər. Bunlar maddənin mənşəyini və onun kosmosda analoqu olan antimaddə üzərində yayılmasını, qaranlıq maddənin və qaranlıq enerjinin təbiətini və supernovaların daxili hərəkətini anlamaq üçün açar ola bilər.

Van bildirib ki, JUNO Günəşdən, Yerdən, atmosferdən və ehtimal ki, gələcək supernovadan gələn neytrinoları öyrənəcək. O əlavə edib: “Hər saniyə Yer kürəsindən çoxlu sayda neytrino keçir, lakin yalnız kiçik bir hissəsi qarşılıqlı təsir göstərir. Buna görə də JUNO kimi təcrübələr çox böyük detektorlara, dərin yeraltı sahələrə, diqqətli qorunmaya və uzunmüddətli sabit işləməyə ehtiyac duyur”.

Hazırda 300 milyon dollardan çox xərc çəkən JUNO beynəlxalq elmi əməkdaşlığı təmsil edir. Van bildirib ki, JUNO, DUNE və Hyper-Kamiokande bir-birini tamamlayan səylərdir: “Onlar fərqli texnologiyalardan və neytrino mənbələrindən istifadə edirlər, buna görə də hər biri neytrino fizikasındakı ən vacib sualların bəzilərinə fərqli bir perspektiv gətirir. Birlikdə onlar neytrino xüsusiyyətləri haqqında daha geniş və daha möhkəm bir anlayış təmin edəcəklər”.

Paylaş:

Baxılıb: 443 dəfə