Qızıl niyə bahalaşıb?

Bakı:

10 °C

93 %

4 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / İqtisadiyyat / Qızıl niyə bahalaşıb?

Qızıl niyə bahalaşıb?

21.05.2024 [10:50]

Dünya bazarlarında qızılın qiyməti son bir həftə ərzində rekord həddə bahalaşaraq sənaye tarixində ilk dəfə bir troya unsiyası 2400 dollara yaxınlaşıb. Nyu-Yorkun “COMEX” əmtəə birjasında qızılın qiyməti ilə yanaşı, alıcılıq qabiliyyəti və tələblər də yüksəlib. Qızılın spot qiyməti heç vaxt bu satış əmsalına yüksəlməyib, 2022-ci və 2023-cü ilin əvvəllərində artım müşahidə olunsa da, bu qiymətli metalın unsiyası 1800 dollardan yuxarı olmayıb. Ümumdünya Qızıl Şurasının məlumatına görə, 2023-cü ildə mərkəzi bankların xalis qızıl alışı əvvəlki illə müqayisədə 50%-dən çox artaraq 700 tona çatıb. Dünyada investisiya aləti kimi qızıla tələbat 4% artaraq 3,5 min tonu ötüb.

Bu qiymətli metalın qiymətinin artmasına bir çox amillər təsir göstərir ki, onlardan birincisi dünyanın səhm və qiymətli kağızlar bazarının şəksiz lideri olan ABŞ-ın monetar alətlərdə etdiyi dəyişikliklərdir. Belə ki, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz dərəcələrini aşağı salması bu metalın birja indekslərində artımları alovlandırır. Nyu-York əmtəə birjasında (NYMEX) qızılın 1 troya unsiyasının dəyəri 2378 dollara çatıb ki, bu da apreldəki orta qiymət olan 2382 dollardan 6 dollar daha baha satış deməkdir.

Baş verənlər qızıla həm investisiya kimi qlobal marağın artmasını, həm də bu sənaye sahəsinin investorlar üçün daha cəlbedici olmasını stimullaşdırır. Qızıla investisiya aləti kimi beynəlxalq investorların bu marağının artması pul və səhmlərlə nisbətdə bu qiymətli metalın maliyyə-investisiya bazarlarında üstünlüyünü də önə çıxarmağa başlayıb. Belə ki, qlobal səhmdarlar pul və blokçeynlər, qiymətli kağız və səhmlərdən daha çox qızıla investisiya qoymağı indi daha məqsəduyğun sayır, eləcə də dünyanın iri şirkətləri, suveren fondları öz yığımlarını dollar və avro ilə nisbətdə qızıl portfelinə yerləşdirməyi faydalı hesab edirlər. İnvestorların əvvəlki illə müqayisədə bu qiymətli metala tələbatı ən azı 10% artıb.

Qızılın qiymət dalğalanmalarında geosiyasi amillərin də təsiri az rol oynamır. Qlobal miqyasda baş verən mürəkkəb geoiqtisadi proseslər və müxtəlif siyasi hadisələrin qızılın qiymətinin artıb-azalmasında təsiredici rolu müxtəlif vaxtlarda özünü göstərir. Məsələn aprel ayında ABŞ-ın və Avropanın Mərkəzi banklarının investisiya bazarında tələbin artması, Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə bağlı yardımların ayrılmasından qaynaqlanan gərginliklər və digər geosiyasi proseslər aprelin sonlarında bu sarı metalın qiymətinin unsiyasının 2450 dollara yaxınlaşmasına səbəb olmuşdu. May ayında isə mülayim iqtisadi və siyasi proseslər fonunda qızıl yenidən 2 faiz ucuzlaşıb.

Amma bütün bunlara rəğmən qızıl investisiya aləti və yığım vasitəsi kimi digər maliyyə alətlərindən daha sərfəliliyini qoruyub saxlayır. Xüsusilə də son illərdə davamlı olaraq pul və digər qiymətli kağızların qızıla investisiya edilməsi də bunu təsdiqləyir.

ABŞ-ım investisiya bazarlarında və birjalarında ənənəvi bir sindrom hələ də qalmaqdadır, FED faiz dərəcələrini artırdıqda qızılın qiyməti ucuzlaşır, faiz stavkasını aşağı salanda isə qızıl bahalaşır. Beynəlxalq reytinq agentliyi “Fitch Ratings”in proqnozlarına görə, ABŞ hökumətinin 2024-cü ilin ikinci yarısında uçot dərəcələrini bir qədər də endirəcəyi istisna deyil, xüsusilə də payız aylarında ölkədə Prezident seçkiləri ilə bağlı siyasi mübarizənin artması, daxili siyasətdəsə gərginliklərin davam etməsi hökuməti aşağı faiz dəhlizinə fokuslanmağa məcbur edəcək. Bu isə qızılın yüksək dəyərinin sabitliyini saxlayacağını söyləməyə əsas verir.

Mövcud ssenarilər Azərbaycan üçün əlverişlidir. Bu səbəbdən Azərbaycanın Dövlət Neft Fondundakı, həm Mərkəzi Bankdakı, həm də “Azərgold”un balansında olan qızıl ehtiyatlarının həcmi artırılır. Qızıl rezervlərinin saxlandığı əsas mənbələrdən biri olan Dövlət Neft Fondunun (DNF) investisiya portfelinin 15%-ə qədəri 101,8 ton (3.272 unsiya) qızıl investisiyalarıdır. Bu baxımdan qızılın bahalaşması Neft Fondunun qızıl ehtiyatlarının dividend gəlirlərinin də yüksəlməsini təmin edir.

ELBRUS

Paylaş:

Baxılıb: 633 dəfə