“ING Group”un ümidverici proqnozları: “Azərbaycanın xarici iqtisadi mövqeyi çox güclüdür”

Bakı:

14 °C

88 %

6 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / İqtisadiyyat / “ING Group”un ümidverici proqnozları: “Azərbaycanın xarici iqtisadi mövqeyi çox güclüdür”

“ING Group”un ümidverici proqnozları: “Azərbaycanın xarici iqtisadi mövqeyi çox güclüdür”

03.04.2026 [11:31]

Niderlandın nüfuzlu maliyyə institutu olan “ING Group” MDB ölkələrinin makroiqtisadi göstəriciləri üzrə hesabatını təqdim edib. Sənəddə qeyd olunur ki, Yaxın Şərqdəki müharibə yanacaq qiymətlərinin artması, qlobal risk meylinin azalması, həmçinin potensial ticarət fasilələri və inflyasiyanın artması daxil olmaqla, bir neçə amil vasitəsilə MDB regionuna təsir göstərir. Neftin qiymətinin artması bölgədə iri enerji ixracatçıları olan Azərbaycan və Qazaxıstanın xarici iqtisadi vəziyyətini və maliyyə perspektivlərini yaxşılaşdırır, enerji resurslarının idxalından asılı olan ölkələrə, o cümlədən Ermənistana təzyiq göstərir.

“ING”in ekspertləri hazırkı ssenarilərə əsaslanaraq 2026-cı il üzrə enerji daşıyıcılarının yeni qiymət ehtimallarını da irəli sürüb. Belə ki, il əzində “Brent” markalı neftinin qiymət proqnozu bir barrel üçün 82 dollar (əvvəli proqnoza nisbətən 20 faiz artım), digər markalı neftin isə 80-100 dollar arasında tədarük ediləcəyi güman olunur. Eyni zamanda, risklərin qiymətlərin daha da yüksəlməsi istiqamətinə yönəldiyi ehtimal edilir. Aİ və digər inkişaf etmiş ölkələrdən, Türkiyə, İran və Körfəz Ərəb Dövlətlərinin Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) ölkələrindən idxal asılılığı əsas risk olaraq qaldığından, analitiklər bu halların qlobal iqtisadiyyatını ləngiməsinə səbəb olacağını istisna etmirlər. Təxminlərə görə, Yaxın Şərqdəki gərginliyin qlobal inflyasiya risklərini gücləndirməsi bütün regionda ehtiyatlı siyasət yanaşmasını gücləndirəcək, bir çox ölkələr maliyyə və bank sistemini qorumaq üçün müxtəlif alətlərdən sərt istifadəyə keçməyə məcbur olacaq. “ING Group”un analitikləri mövcud risklər fonunda Azərbaycanın karbohidrogen tədarükçüsü olmaqla, xarici iqtisadi mövqeyini gücləndirərək maliyyə sektorunu dayanıqlı saxlayacağını vurğulayırlar. Belə ki, maliyyə-fiskal sabitlik fonunda Azərbaycan manatının ABŞ dollarına nisbətdə məzənnəsinin öz etibarlı mövqeyini qoruyub saxlayacaq, bəzi ölkələrdə isə məzənnə təzyiqləri qaçılmaz olacaq. Cənubi Qafqazda Ermənistan dramı şişirdilmiş (real dəyərindən baha) məzənnə kursunda saxlanılsa da, tədiyyə riskləri qalır.

Neftin bahalaşması Azərbaycanın ÜDM-ni davamlı böyüdəcək

Maliyyə qrupunun iqtisadçıları onu da vurğulayıblar ki, neftin qiymətinin hər barel üçün əlavə 10 dollar artması Azərbaycanın illik ixracının dəyər ifadəsində təxminən 3 milyard dollar (ÜDM-in 4 faizi artmasına və 1,5-2 milyard dollar məbləğində əlavə büdcə gəlirlərinə səbəb olur. Tədqiqatda, həmçinin qeyri-neft sektorundakı müsbət amillər vurğulanıb. Qeyd olunub ki, nisbətən yüksək sənaye inam göstəricisi fonunda korporativ kreditləşmənin artımının son vaxtlar stabilləşməsi qeyri-neft sektorunda investisiya fəallığının potensial bərpasına işarə edir. Vurğulanır ki, Azərbaycanın fiskal rentabellik nöqtəsi özünün 10 illik diapazonunda qalır. Dayanıqlı fundamental göstəricilər neftin fiskal rentabellik qiymətini bir barel üçün təxminən 59 dollar səviyyəsində sabit saxlamağa kömək edib.

Tədiyyə balansının cari əməliyyatlar hesabının müsbət saldosuna gəlincə, “ING Group” Azərbaycanın tədiyə balansının cari əməliyyatlar hesabının profisitinin 2026-cı ildə ümumi daxili məhsulun (ÜDM) orta hesabla 6,5 faizini təşkil edəcəyini bildirir. 2027-ci ilin yekunları üzrə cari əməliyyatlar hesabının profisiti isə ÜDM-in 1,7 faizi nisbətində fərz edilir. 2026-cı ilin yekunları üzrə Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin profisiti ÜDM-in 11,6 faizini, 2027-ci ildə isə ÜDM-in 6,6 faizini təşkil edəcək. Bu amillər Azərbaycanın ümumi xarici iqtisadi mövqeyini gücləndirir. Mərkəzi Bankın ehtiyatları və Dövlət Neft Fondunun suveren aktivlər ÜDM-in təxminən 115 faizi səviyyəsindədir ki, bu da güclü və dayanıqlı təhlükəsizlik yastığı deməkdir. Bu, möhkəm aktiv buferləri neftin qiymətinin 60 dollarlıq rentabellik həddindən aşağı düşdüyü halda belə, belə Azərbaycanın tədiyyə balansını müsbət saxlamağa imkan verir. Eyni zamanda, manatın dollara qarşı məzənnəsinin uzunmüddətli çərçivədə 1.70 səviyyəsində qorumasını təmin edir.

Qeyri-neft mənbələri iqtisadi artımı təmin edir

Yeri gəlmişkən, “ING Group” vurğulayıb ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı ötən ildə mülayim artım templəri nümayiş etdirib və fiskal dayanıqlılığını saxlayıb. Ötən il əsas dəyər yaradan sahə - qeyri-neft mənbələrini üzərində inkişaf templəri ümumi iqtisadi artımın təmin edib . Hökumətin stimullaşdırıcı büdcə və kredit siyasətləri çərçivəsində qeyri-neft dinamikası əlavə dəyərin formalaşmasında üstünlük təşkil etməkdədir. Xarici ticarət və tədiyyə balansında müsbət saldonun qeydə alınması makrosabitliyin möhkəm sütunlarda dayandığını göstərir. Büdcə ÜDM-in 2,6 faiz səviyyəsində qeydə alınan profisiti maliyyə-fiskal yığımların əvvəlki fiskal hərarətinin davam etməsini təsdiqləyir. Nəticədə 2026-cı ildə neft amili olmadan, inkişafın mühüm drayveri olan qeyri-neft yığımları üstün olaraq qalacaq.

Azərbaycanda monetar amil də ümidvericidir, yürüdülən uçot siyasəti faiz dərəcələrinin yumşalmasından xəbər verir. Belə ki, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini 7 faizə endirib, sentyabrda da eyni dərəcədə saxlaması sərt pul siyasətindən daha konservativ olduğunu şərtləndirmklə bank sektoru üçün əlverişli faiz tətbiq etməsinə imkan yaradır. Bu tendensiya ölkənin maliyyə dayanıqlığına da işarə edir, Azərbaycan manatının sabitliyinin bir göstəricisi olaraq çıxış edir.

Sülh sazişi regional əhval-ruhiyyəni dəyişir

Azərbaycanın kredit strategiyası üzrə fundamental mənzərəsi də ümumilikdə müsbət dəyərləndirilir. Hazırda ölkəmizin kredit reytinqləri investisiya kateqoriyasındadır və Yaxın Şərq münaqişəsindən qaynaqlanan müəyyən mənfi yan təsirlərə baxmayaraq, investisiya balansı sabitdir. “ING” analitiklərinin fikrincə, Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin imzalanması yönündə ardıcıl və iradəli addımlar regional əhval-ruhiyyəni xeyli müsbət yöndə dəyişdirməklə mühüm siyasi amil kimi həm də iqtisadi situasiyalara pozitiv təsir edə bilər. Regionda sülh və sabitliyin dayanıqlı bərqərar olması böyük bir coğrafiyada rifah və inkişaf arxitekturasını möhkəmləndirmiş olacaq. Regionda investisiya, müştərək biznes proqramları, nəqliyyat, logistika, tranzit həmrəyliyinin formalaşması çoxtərəfli iqtisadi platformalar yaratmaqla bütün tərəflərin faydalanmasına səbəb ola bilər.

Bu amili nəzərə alan “Moody’s” və digər agentliklərin müsbət proqnozu il ərzində qorunub saxlanılacaq. Həmçinin, Ermənistanla davam edən sülh prosesi son illərin irəliləyişini nəzərə alaraq bu mərhələdə daha çox müsbət katalizator rolunu oynayacaq və bu kontekstdə qiymətləndirmələr Azərbaycan üçün cəlbedici regional inteqrasiyanı gücləndirəcək.

İnflyasiya sabit həddə qalacaq

“ING Group” Azərbaycanda illik inflyasiya gözləntilərini də açıqlayıb. 2026-cı ildə qiymət indeksinin 5 faiz, gələn il isə 5,5 faiz olacağı proqnozlaşdırılır.

İqtisadiyyat Nazirliyinin proqnozlarına görə, ölkədə orta illik inflyasiya 2026-cı ildə 4,8, 2027-ci ildə isə 4,5 faiz təşkil edəcək. Mərkəzi Bankının son proqnozlarında isə cari ildə illik inflyasiyanın təxminən 5,7 faiz təşkil edəcəyi fərz olunur.

BMT isə bu il Azərbaycanda inflyasiyanı 3,1 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırır. Dünya Bankı 2026-cı ildə Azərbaycanda orta illik inflyasiyanı 2,3 faiz, Asiya İnkişaf Bankı isə 3,5 faiz səviyyəsində gözləyir.

“Moody’s” beynəlxalq reytinq agentliyi cari ildə Azərbaycanda orta illik inflyasiyanı 3 faiz, “Fitch Ratings” 4,6 faiz, “Fitch Solutions” isə 5,5 faiz səviyyəsində proqnozlaşdırır.

Mərkəzi Bank hesab edir ki, inflyasiya təhdidləri üçün əsaslı fundamental rıçaqların ortaya çıxacağı nəzərə çarpmır. Ötən ilin dekabr ayı üzrə inflyasiya riskləri balansında baş verən dəyişikliklərin təhlili artırıcı risklərin nisbətən səngidiyini göstərir. Bununla belə, geosiyasi gərginliklər və qlobal ticarət mühitindəki qeyri-sabitlik əmtəə və maliyyə bazarları ilə bağlı qeyri-müəyyənlikləri hələ də yüksək səviyyədə saxlayır. Əsas xarici risk idxal qiymətlərinin daxili inflyasiyaya ötürülməsi ilə bağlıdır. Bu risk ticarət tərəfdaşlarında inflyasiya prosesləri və nominal effektiv məzənnənin dinamikasından asılı olacaqdır. Daxili risk faktorları isə əsasən təklif - xərc amilləri hesabına formalaşmaqdadır. Bütün bu sabit gözləntilərə baxmayaraq, inflyasiya ilə mübarizə tədbirləri prioritet faktor kimi diqqətdə saxlanılacaq və iqtisadi siyasətin əsas çərçivə hədəflərinə uyğun olaraq bütün iqtisadi qurumlar bu prosesə cəlb edəcək. 2026-cı ildə inflyasiya ilə mübarizə strategiyası çərçivəsində əvvəlki kursa uyğun addımlar atılacaq, inflyasiyanın əhalinin alıcılıq qabiliyyətinə və real gəlirlərinə mənfi təsirlərinin azaldılması əsas vəzifələrdən biri kimi xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılacaq.

E. CƏFƏRLİ

Paylaş:

Baxılıb: 109 dəfə