Buratino xəstəliyi

Bakı:

21 °C

68 %

2 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Sosial / Buratino xəstəliyi

Buratino xəstəliyi

01.04.2022 [10:50]

İlhamə HƏKİMOĞLU

1 apreldə insanlar başqalarını aldatmaları ilə öyünürlər. Yalanın “hüquqi status aldığı gündə” peşəkar yalançılar barədə danışacağıq.

Yalan danışanda insanın burnu məşhur nağıl qəhrəmanı Buratinonun burnu kimi uzanmır ki, kənardan yalanı asanlıqla tuta biləsən. Amma belə olsaydı, gərək hamının burnu özündən 1 metr qabaqda hərəkət edəydi. Çünki demək olar ki, hamı yalan danışır. Sadəcə, məqsədlər fərqli ola bilər. Yalan bəzən qorumaqdır, bəzən sevməkdir, bəzən itirmək qorxusudur, bəzən qarşısındakının ürəyini qırmamaqdır, bəzən can qurtarmaqdır... Hər kəsin yalnız doğruları söylədiyi bir dünya da çox acımasız olmazdımı? Çirkinin üzünə “çirkinsən”, xəstəyə “öləcəksən” demək, ümidləri olana “boş yerə gözləmə”, nələr üçünsə səy göstərən birinə “boş yerə zəhmət çəkmə, olmayacaq” demək bunları eşidən üçün çox acı olmazdımı? Yalan həm acıdır, həm şirindir. Yəqin ki, Baron Münhauzenin, Gopçu Pirimin nağıllarını oxuyub çox gülmüsünüz. Real həyatda yalan vədlərdən yararlanmaq əlbəttə ağrıverici olur. Dünyada yalan söyləmək xəstəliyinin olduğunu da yəqin eşitmisiniz.

Mitomani adlanan bu xəstəlik insanlar özlərini önəmli hiss etmədiklərində, diqqət çəkmək istədiklərində üzə çıxır. Mitomanlar, yəni patoloji yalançılar olmayan hadisələri ustalıqla danışar və qarşısındakı insanı inandırmağı bacarırlar. Çox zaman yalanın ağrı verdiyinin fərqində belə deyillər. Xəyal güclərindən uydurduqlarını gerçək sanırlar. Başqa sözlə, öz yalanlarına özləri də inanırlar. Yalan demək üçün hansısa səbəbləri olmasa belə, yalan deməyə ehtiyac duyarlar. Mitomani xəstəliyi 15-16 yaşlarda başlayar. Müalicə edilmədiyində ciddi problemlər yaşana bilər. Cəmiyyətdə müəyyən nüfuzu olanlar arasından da peşəkar yalançılar çıxır.

Yalançıların hekayələri tamamilə inanılmazdır. O, gah prezident ilə görüşdüyünü, gah kraliçə ilə nahara dəvət aldığını deyə bilər.

Patoloji yalançılar özlərinin qəhrəmanlıq hekayələrini uydurur, səhvlərini etiraf etmək və ya problemlə üzləşdiklərini səmimiyyətlə söyləmək əvəzinə, günahsız görünmək üçün “goplayırlar”. Və ya qurban kimi görünə bilərlər. Rəğbət almaq üçün xəstəliklər, yaxınlarının ölümü, birinin qəddarlığı barədə acılı hekayələr uydura bilərlər. Tipik olaraq, kompulsin yalançıların özünə hörməti aşağı olur, Buna görə də çox zaman davakar olurlar - yalanı gizlətmək, özlərini güclü göstərmək üçün.

Patoloji yalançı ilə mübahisə başını divara vurmaq kimi anlamsızdır. Mübarizədən yorulana qədər ən gülünc arqumentləri verəcək, təki qalib olaraq mübahisədən çıxa bilsin. Bütün hallar üçün inandırıcı versiyaları öncədən uydurub hazır saxlayırlar. Sirr saxlamağı bilmir və qeybət etməyi sevirlər. Həvəslə başqasının həyatının təfərrüatlarını, o cümlədən intim həyatını müzakirə edirlər.

Bu davranışların səbəbi nədir? Bilə-bilə yalan danışmaq patologiyasının açıq elmi izahı yoxdur.

Ən çox yayılmış səbəblər arasında şəxsiyyət pozğunluqları, beynin xüsusiyyətləri (prefrontal korteksin üç hissəsində ağ maddə daha çox olur), tərbiyə forması, narkotik və alkoqol aludəçiliyi, depressiya, narahatlıq və ya obsesiv-kompulsiv pozğunluq ola bilər. Bu davranış qorxu, günahkarlıq və utanc hissi ilə də əlaqələndirilə bilər.

Ailənizdə, sevdikləriniz arasında yalançı varsa onunla necə rəftar etməlisiniz?

Ən azından ona nə vaxt inanacağını və nə vaxt inanmayacağını anlamağa çalışın. Bilin ki, o, davamlı şəkildə yalan danışacaq. Bu, özünüzü nağıllara inanmağa və ya davranışlarını norma kimi qəbul etməyə məcbur etmək demək deyil. Bir yalançıya hansısa vacib işinizi tapşırıb, həllinə arxayın olmayın. Yalan ürəyinizi ağrıtmasın deyə bunu şəxsinizə qarşı yönəlmiş duyğu kimi qəbul etməyin. Bilin ki, hər kəsin üz döndərdiyi yalançının yanında bir tək siz qalmısınız, hər kəs onu maskalı görürkən, siz həqiqətdən xəbərdarsınız.

Paylaş:

Baxılıb: 813 dəfə