Beynəlxalq Demokratiya 16 yaşında

Bakı:

22 °C

65 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xəbər lenti / Beynəlxalq Demokratiya 16 yaşında

Beynəlxalq Demokratiya 16 yaşında

15.09.2023 [12:09]

Nələri bilirik?

Günel ABBASOVA

Bu gün Beynəlxalq Demokratiya Günüdür. Demokratiya Günü 2007-ci ildə BMT Baş Assambleyası tərəfindən yaradılıb və hər il sentyabrın 15-də qeyd olunur. Bu tarix 2008-ci ildə yeni və bərpa edilmiş demokratiyaların 20 illiyinə həsr olunan beynəlxalq konfransda müəyyən edilib.

BMT dünyada demokratiyanın vəziyyətinə diqqət çəkmək üçün dövlətləri, regional, hökumətlərarası və qeyri-hökumət təşkilatlarını yeni bayramın qeyd edilməsinə çağırıb.

Demokratiya nədir?

Demokratiya cəmiyyəti də dövləti təmsil edən dəyərdir, məfhumdur. Bu baxımdan dövlət xalqdan, xalqın yaratdığı əlaqələr forması olan cəmiyyətdən və hakim təbəqədən, idarəetmə qrupundan ibarətdir. Dövlətin, hakimiyyətin, cəmiyyətin mənbəyi xalqdır, insanlardır. Bu kimi qurumlar insanların düşüncələrinin və əməllərinin zəruri şərtləri ilə yaranan fenomenlərdir.

Dövlət cəmiyyət tərəfindən yaradılmış və cəmiyyətin sahələr üzrə maraqlarına cavab verən bir təsisatdır. Cəmiyyətin sahələrini tənzim edən, cəmiyyətin sahələrini genişləndirən və sahələr üzrə maraqlara cavab verən bir qurumdur. Cəmiyyətin sahələrini uzlaşdıran və bu baxımdan da sosial maraqları qruplaşdıran kompleksiyadır. Dövlət cəmiyyətin telləri arasında harmoniya və simmetiya yaradan universallaşdırıcı və məxsusiləşdirici bir kompleksiyadır. Dövlət cəmiyyətin öz üzərində nəzarətini və müşahidəsini yerinə yetirən siyasi bir kompleksiyadır, modeldir.

Xalq hakimiyyəti

Demokratiya öz qədim tərifinə görə, “xalqın hakimiyyəti” deməkdir. Dövlətə sahib olan xalq siyasi baxımdan təşkilatlanmışdır. Monoetnik dövlətlərdə hakimiyyətdə yalnız həmin xalqın nümayəndəsi təmsil olunur. Lakin çoxxalqlı dövlətlərdə isə vətəndaş amilinə görə hakimiyyət də rəngarəng və multikultural olur. Bu baxımdan da demək olar ki, hər bir xalq təşkilatlanıb, digər xalqla birlikdə öz dövlətlərini qurublar. Multisivilizasiya əsaslı hakimiyyət yaranıb.

Qeyd edək ki, insan hüquqları təbiidir. O zaman demokratiya, yəni xalqın öz hakimiyyətində təmsil olunması da təbii bir haldır. Dövlət hüququ, hakimiyyət hüququ xalqın təbii hüquqlarının tərkib hissəsidir.

Bütün sahələrdə olan hüquqlar dövlət tərəfindən müəyyən olunur, normalara salınır. Dövləti də bir tərəf kimi hakimiyyət təmsil edir. Hakimiyyət normalar müəyyən edir. Buna görə də insanların siyasi hüquqları demokratik hüquqlar adlanır. Demokratiya xalqın azad şəkildə, sərbəst seçim ilə öz hakimiyyətində təmsil olunmasıdır. Burada azadlıq hüququ demokratiya hüququnun tərkibini təşkil edir. Hakimiyyət xalqın azad seçimi ilə yaranmış iradəli tərəf olmaqla, xalqın azadlıq hüququnu müdafiə edən tərəf və mexanizm rolunu da ifadə edir.

Xalqın hakimiyyət hüquqları dövlətin konstitusion hüquqlarında öz əksini tapır. Hakimiyyət baza və baza hüquqları genişləndirən əsas mexanizm və struktur rolunu oynayır.

Demokratiya yalnız məqsəd deyil, bir prosesdir və yalnız beynəlxalq ictimaiyyətin, dövlət orqanlarının, cəmiyyətin və fərdi vətəndaşların tam iştirakı və dəstəyi ilə dünyanın hər yerində demokratiyanın ideallarını həyata keçirmək mümkündür.

Paylaş:

Baxılıb: 565 dəfə