Heydər Əliyev
yeni azerbaycan logo
Bakı:
20 °C
72 %
9 m/s
Əlaqə
AZ RU EN

Ana səhifə / Dünya / Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

Kosmosda iki qara dəliyin nəhəng birləşməsi qeydə alınıb

14.07.2025 [15:40]

Lazer İnterferometr Qravitasiya-Dalğa Rəsədxanası (LIGO) layihəsində iştirak edən beynəlxalq alimlər qrupu Yerdən 10 milyard işıq ili uzaqlıqda, kosmosda iki qara dəliyin indiyə qədər ən böyük birləşməsini qeydə alıb. AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Britaniyanın “The Guardian” qəzeti alimlərə istinadla məlumat yayıb.

Kardiff Universitetinin Qravitasiya Tədqiqatları İnstitutunun rəhbəri və layihənin iştirakçısı Mark Hannam qəzetə müsahibəsində bildirib: “Bunlar Kainatda müşahidə edə biləcəyimiz ən güclü, lakin siqnallar Yerə çatdıqda, alimlərin ölçə biləcəyi ən zəif hadisələrdir”.

Birləşmə prosesi ultra həssas qravitasiya dalğası detektorları sayəsində aşkar edilib. Hannamın fikrincə, hər iki qara dəliyin kütlələri etibarlı şəkildə qeydə alına bilənlər arasında ən ağırı idi: onlardan birincisi Günəşdən 103 dəfə, ikincisi isə 137 dəfə ağırdır. Eyni zamanda, hər iki dəlik bir-birinin ətrafında uzun müddət Yerin Günəş ətrafında fırlanmasından 400 min dəfə daha sürətlə hərəkət edib. Bu, nəzəri olaraq, belə kosmik obyektlər üçün maksimum sürət həddidir.

Alimlər belə böyük kütləni və digər anomal parametrləri onunla izah edirlər ki, bu kosmik cisimlər həm də daha kiçik qara dəliklərin birləşməsinin nəticəsidir.

Mark Hannam bildirib ki, alimlər gələcəkdə onların aşkarlanması üçün elmi-texniki bazanın inkişafına arxalanaraq daha böyük qara dəliklərin birləşməsini gözləyirlər. 1990-cı illərə qədər qara dəlikləri yalnız elektromaqnit şüalanma parametrlərini qeyd etməklə müşahidə etmək mümkün idi, sonra qravitasiya dalğalarının qeydə alınması üçün yeni texnologiya alimlərin imkanlarını xeyli genişləndirdi. Yaxın 10-15 il ərzində dünya rəsədxanalarında yeni avadanlıqların tətbiqi gözləmədiyimiz sürprizlər verə bilər.

LIGO layihəsinin həyata keçirilməsinə 1992-ci ildə başlanılıb, Beynəlxalq Rəsədxana Birliyi ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Almaniya, Kanada, İsrail, Çin, Hindistan və Braziliya da daxil olmaqla 20-dən çox ölkədən 40-a yaxın tədqiqat institutunu və 1,5 min alimi birləşdirir. Layihənin əsas məqsədi kosmik mənşəli qravitasiya dalğalarının eksperimental aşkarlanmasıdır.

Paylaş:
Baxılıb: 370 dəfə

Xəbər lenti

Hamısına bax

İdman

UFC: Rafael Fiziyev gecənin əsas döyüşündə qalib gəlib

27 İyun 23:20

Siyasət

Ceyhun Bayramov ilə Hakan Fidan arasında telefon danışığı olub

27 İyun 22:16

Dünya

Avropa Komissiyasının binasında sıravi əməkdaşlara qarşı ayrı-seçkilik narazılığa səbəb olub

27 İyun 21:19

Dünya

İran və BƏƏ arasında ticarət əməliyyatları bərpa edilir

27 İyun 20:35

Dünya

Britaniyada istilik rekordları qırılıb, hökumət “sarı” səviyyədə xəbərdarlığın müddətini uzadıb

27 İyun 19:17

Dünya

Çin təbii fəlakətlərlə mübarizə məqsədilə Mərkəzi Asiya ölkələri ilə peyk bürcü yaradır

27 İyun 18:31

Dünya

Ukraynada qırıcı təyyarə qəzaya uğrayıb

27 İyun 17:25

Hərbi

Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə xüsusi təyinatlılarının birgə təlimi yekunlaşıb

27 İyun 16:19

Sosial

Hava şəraitinə görə Bakı–Naxçıvan aviareysləri ləğv edilib

27 İyun 15:48

Sosial

Sabah yağıntılı və küləkli hava şəraiti davam edəcək

27 İyun 14:22

Dünya

Qazaxıstan “Pax Silica” beynəlxalq təşəbbüsünə qoşulub

27 İyun 13:30

Dünya

Vens: İranda Anlaşma Memorandumunun tətbiqi ilə bağlı fikir ayrılıqları varsa, zəng edə bilərlər

27 İyun 12:19

Dünya

Venesuelada baş verən zəlzələdə ölənlərin sayı 920-yə çatıb

27 İyun 11:40

Dünya

Gözlənilən hava şəraiti ilə bağlı xəbərdarlıq

27 İyun 10:16

Dünya

Livan Prezidenti Vaşinqtonda İsraillə imzalanan çərçivə sazişini alqışlayıb

27 İyun 09:25

Dünya

Tramp İranı yenidən atəşkəs rejimini pozmaqda ittiham edib

27 İyun 08:34

Dünya

Zelenski: Ukrayna 9500-dən çox vətəndaşını əsirlikdən qaytarıb

26 İyun 23:17

Dünya

Almaniyada rekord istilər qeydə alınıb

26 İyun 22:30

Siyasət

Azərbaycan-İtaliya strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin vəziyyəti müzakirə olunub

26 İyun 22:05

Dünya

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Moldova səfirinə etirazını bildirib

26 İyun 21:24

Maraqlı

Alimlər kökün ömrü uzatdığını sübut etdilər

26 İyun 20:38

Dünya

“Renault” gələn ilin sonunadək 800 mühəndisi ixtisar etməyi planlaşdırır

26 İyun 19:15

YAP xəbərləri

Bizim ordumuz bizim qürurumuzdur

26 İyun 18:28  

Dünya

Konqoda “Ebola” virusundan ölənlərin sayı 304 nəfərə çatıb

26 İyun 18:20

Dünya

İran Hörmüz boğazında müəyyən edilmiş marşrutlardan kənarda təhlükəsizliyə zəmanət vermir

26 İyun 17:33

Dünya

Almaniyada federal hökumətlə əyalətlər arasında maliyyə mübahisəsi barədə razılıq əldə olunub

26 İyun 16:41

Dünya

İsrail prezidentini daşıyan helikopter quş sürüsü ilə toqquşdu

26 İyun 16:15

Dünya

Çindən Avropaya quru yolu ilə daşınan yüklərin 85 faizi Qazaxıstandan keçir

26 İyun 15:46

Dünya

Oman sahillərində yük gəmisinə mərmi dəyib

26 İyun 15:18

Siyasət

Niderlandla konsulluq sahəsində əməkdaşlıq genişləndirilir

26 İyun 14:22

Dünya

Tramp: İran ABŞ-nin kənd təsərrüfatı məhsulları üçün yeni bazara çevriləcək

26 İyun 14:10

Dünya

“Əl-Hədəs”: Livan və İsrail anlaşma memorandumu imzalaya bilər

26 İyun 13:57

Dünya

Avropa İttifaqı Şurası Rusiyaya qarşı iqtisadi sanksiyaların müddətini bir il uzadıb

26 İyun 13:30

Sosial

Paytaxtda hərbi orkestrlərin müşayiəti ilə yürüşlər keçirilib

26 İyun 13:06  

Dünya

Ukraynanın Bərpası Konfransında 1 milyard avrodan çox məbləğdə enerji müqavilələri imzalanacaq

26 İyun 12:49

Dünya

Pikassonun əsəri Londonda 1,7 milyon dollara satılıb

26 İyun 12:23

Gündəm

Güclü Ordu, təhlükəsiz Vətən

26 İyun 11:35  

Siyasət

Qərbi azərbaycanlıların qayıdış hüququ bərpa edilməlidir

26 İyun 10:48  

Gündəm

35 il bir yerdə

26 İyun 10:20  

Siyasət

Qərbi Azərbaycanlıların qayıdış hüququ...

26 İyun 09:55  

Elm

Müasir çağırışlara əsaslanan təhsil islahatları

26 İyun 09:30

Analitik

Ankara sammiti öncəsi gərginlik artır

26 İyun 09:13  

MEDİA

Uşaqlar - Güclü dövlətin və sağlam cəmiyyətin təməlidir

26 İyun 08:50

Sosial

Qəddarlıq və amansızlığın izi!

26 İyun 08:38  

YAP xəbərləri

Dövlət və dövlətçiliyin qarantı-Azərbaycan Ordusu

26 İyun 08:22

Dünya

Venesuelada zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 188 nəfərə çatıb

26 İyun 08:01

Gündəm

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Silahlı Qüvvələr Günü münasibətilə paylaşım edib

26 İyun 00:27

Dünya

Çin alimləri dünyada ilk insan embrion modelini hazırlayıblar

25 İyun 23:22

Dünya

İsrail Livanın cənubundan qoşunların çıxarılması xəbərini təkzib edib

25 İyun 23:09

Sosial

Fermerlərin nəzərinə: “Kənddən Şəhərə” yarmarkasında iştirak üçün qeydiyyat başlayıb

25 İyun 22:45

Dünya

Fransada Ebola həyəcanı: Təsdiqlənmiş yoluxma ilə əlaqədar 5 nəfər təcrid olunub

25 İyun 22:31

Dünya

Amerikalıların yarıdan çoxu İranla müqavilənin effektivliyinə əmin deyil

25 İyun 22:19

Gündəm

Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Silahlı Qüvvələr Günü ilə bağlı paylaşım edilib

25 İyun 22:18

Sosial

BŞDYPİ rəsmisi: Piyadavurmalarla nəticələnən qəzalar əsasən diqqətsizlikdən baş verir

25 İyun 21:53

Dünya

Türkiyə məşhur Sümela monastırının təhlükəsizlik sistemini təkmilləşdirir

25 İyun 21:28

Dünya

Aİ Ukraynaya 3,2 milyard avro kredit tranşı ayırıb

25 İyun 21:11

Siyasət

Prezident İlham Əliyev və Qurbanqulu Berdiməhəmmədov arasında telefon danışığı baş tutub

25 İyun 20:49

Dünya

Britaniyada hər dörd universitet məzunundan biri ali təhsil səbəbindən maliyyə itkisi ilə qarşılaşır

25 İyun 20:42

Dünya

NASA pambıq şəkərindən az sıxlığı olan iki ekzoplanet kəşf edib

25 İyun 20:33

Dünya

Əbu-Dabi 2027-ci ildə Dünya Sülh Uğrunda Dinlər Assambleyasına ev sahibliyi edəcək

25 İyun 20:17

Dünya

Fransanın dövlət borcu 3,5 trilyon avronu ötüb

25 İyun 19:50

Dünya

Ağ Ev Konqresdən 87,6 milyard dollar əlavə maliyyələşmə istəyib

25 İyun 19:24

Dünya

Roma aeroportlarında xaos müşahidə olunur

25 İyun 19:10

Dünya

Polşa MiQ-29 təyyarələrinin Ukrayna tədarükü ilə bağlı danışıqları davam etdirir

25 İyun 18:52

Dünya

NASA Marsda həyatın mövcudluğunu göstərən süxurlarda üzvi karbon molekulları tapıb

25 İyun 18:26

YAP xəbərləri

“Azərbaycan ordusu: Tarixi ənənələr və güc amili” mövzusunda seminar keçirilib.

25 İyun 17:57  

Siyasət

Britaniya mediası Azərbaycan nümayəndə heyətinin Kral III Çarlz tərəfindən təşkil olunan qəbulda iştirakından yazır

25 İyun 17:30  

Sosial

Özəl məhkəmə ekspertinə nə qədər ödəniş olunmalıdır?

25 İyun 16:56

YAP xəbərləri

Yasamal rayonunda “Müzəffər Azərbaycanın Silahlı Qüvvələri” mövzusunda tədbir keçirilib

25 İyun 16:47  

Sosial

Vicdanlı alıcı statusu hansı hallarda itirilir? – Ali Məhkəmədən izah

25 İyun 16:41

Arxiv
B Be Ça Ç Ca C Ş
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30
phone

E-qəzet

phone

Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi