Çinə sanksiyalar tətbiq edilərsə...

Bakı:

3 °C

87 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Xarici siyasət / Çinə sanksiyalar tətbiq edilərsə...

Çinə sanksiyalar tətbiq edilərsə...

03.08.2022 [10:39]

Dünya iqtisadiyyatına böyük ziyan dəyəcək

N.PAŞA

Artıq bir neçə gündür dünya mediasının diqqəti Tayvan məsələsinin üzərində cəmlənib. Məhz bu səbəbdən Çin ilə ABŞ və Avropa arasında mövcud olan siyasi münasibətlərdə gərginlik müşahidə edilməkdədir. Hadisələrin gedişatına nəzər yetirdikdə aydın olur ki, həm ABŞ, həm də Aİ Çinin Tayvan məsələsinə müdaxiləsində narahatdır. Heç bir tərəf - mövcud vəziyyətdə Çin və ABŞ-Aİ cütlüyü - geri çəkilmək niyyəti ortaya qoymaqda maraqlı görünmür. Tam əksinə, Tayvan problemindən dolayı qarşılıqlı ittihamlar, hədələr hər gün bir az daha da sərt xarakter daşımağa başlayır.

Xatırlatmaq yerinə düşər ki, Çinin Tayvana hərbi müdaxiləsi olacağı halda cavab tədbirlərinin görüləcəyini deyən ABŞ-a Çin liderinin cavabı gecikmədi. Çin lideri Si Cinpin və ABŞ Prezidenti Co Bayden arasında gerçəkləşən telefon danışığı zamanı “Odla oynayanlar özlərini yandıracaq. Ümid edirik, ABŞ bunu aydın başa düşür” deyən Çin liderinin sərt xəbərdarlığından sonra tərəflər arasında gərginlik daha da artıb. Belə ki, cəmi bir neçə gün sonra ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının spikeri Nensi Pelosinin Asiyaya səfəri zamanı təyyarəsinin texniki nasazlıq və ya yanacaq doldurma ehtiyacı bəhanəsi ilə Tayvana eniş edə biləcəyi xəbəri yayıldı.

Avropa İttifaqı (Aİ) isə Çini sərt sanksiyalarla hədələyib. Avropalı diplomatlar Tayvanda eskalasiya olacağı təqdirdə Ukraynanın ABŞ-ın diqqətindən kənarda qalacağını diqqətə çatdırıblar.

Bu barədə geniş ictimaiyyətə Aİ-nin Çindəki yeni səfiri Corc Toledo məlumat verib. O bildirib ki, hərbi müdaxilə olarsa, daha ciddi tədbirlər görüləcək: “Biz açıq şəkildə bildirdik ki, hərbi müdaxilə halında Aİ ABŞ və müttəfiqləri ilə birlikdə Rusiyaya qarşı indi qəbul etdiyimiz sanksiyalarla eyni və ya (onlardan) daha ciddi tədbirlər görəcək”.

Bəs sanksiyaların tətbiq edilməsi reallığa nə dərəcədə uyğun gəlir? Əsasən hansı sahələr qadağalarla üzləşə bilər?

Mövzu ilə bağlı “Yeni Azərbaycan” qəzetinə danışan politoloq İlqar Vəlizadə sanksiyaların tətbiq ediləcəyi halda hansı nəticələrin olacağını analiz etmək üçün real vəziyyət barədə məlumat verib: “Sanksiyaların tətbiq edilməsi ilə bağlı qərar verilə bilər. Ümumiyyətlə, Avropa bu məsələdə, hətta Rusiya məsələsində də yekdil deyil. Rusiyaya qarşı tətbiq olunan sanksiyalar Avropanı enerji böhranı ilə üz-üzə qoyub və onun nəticəsi kimi avronun kursu da xeyli düşüb. Avropa iqtisadiyyatı demək olar ki, resessiya ilə üzləşib. Bundan başqa, Avropa İttifaqı gələcəklə bağlı bir çox layihələrini dayandırıb. Müharibədən öncə Avropa-Rusiya ticarət mübadiləsi təxminən 230 milyard avro ilə ölçülürdü. Çin ilə Avropa arasında ticarət dövriyyəsi isə təxminən 700 milyard avro dəyərindədir. Çin ilə ABŞ arasında isə bu rəqəm təxminən 700 milyard dollara bərabərdir”.

Siyasi şərhçi qeyd edib ki, Aİ və ABŞ-ın Çinə sanksiyalar tətbiq etməsi Aİ və ABŞ üçün ən azından ölümə bənzər addımdır: “Bu reallıqdır. Avropa siyasətçiləri qərar verirlər, bunun əziyyətini isə sadə insanlar, yoxsul təbəqə çəkir. Burada yalnız Çinə qarşı deyil, onunla əməkdaşlıq edən bəzi ölkələrə qarşı da sanksiyalar tətbiq olunacaq. Bu isə dəhşətli bir rəqəmdir. Əgər belə bir şey olsa, dünya iqtisadiyyatı üçün çox zərərli olacaq. ABŞ, Çin və Avropa nəhəng iqtisadiyyatlardır, bir-biri ilə sıx bağlıdırlar. Təkcə ötən il ərzində 1 milyard ton yük Rusiya vasitəsilə Çindən Avropaya daşınıb. Həmin dövriyyənin birdən-birə kəsilməsi nə deməkdir? Çünki burada söhbət yalnız hansısa ikincidərəcəli məhsullardan getmir. Söhbət istehsalatda tətbiq olunan mürəkkəb texnikalardan, nadir metallardan gedir”.

İ.Vəlizadə Aİ rəsmilərinin açıqlamalarını real hesab etmir: “Mən real hesab etmirəm. İndiki şəraitdə bu, mümkün ola bilən bir şey deyil. ABŞ və Çin arasındakı ticarət dövriyyəsində kəsir mənfi saldodadır, iki yüz milyard dollardır. Yəni 200 milyard dollarlıq malı ABŞ Çindən alır. Bu, az məbləğ deyil və həmin mallar elə-belə mallar deyil. İqtisadi proseslərin komponentidir həmin mallar. Yəni istehsalatda işlənən mallardır. Onları əvəz etmək mümkündürmü? ABŞ 200 milyard dollarlıq məhsulu Çindən almayacaqsa, bəs, haradan alacaq? Populist, az məlumatlı insanlara hesablanmış açıqlamalardır”.

Paylaş:

Baxılıb: 891 dəfə