Unudulmayan faciələr

Bakı:

25 °C

83 %

5 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Arxiv / Unudulmayan faciələr

Unudulmayan faciələr

21.08.2026 [11:48]

Terrorun coğrafiyası dəyişsə də, mahiyyəti dəyişmir...

Terrorizm insan həyatına, cəmiyyətin təhlükəsizliyinə və xalqlar arasında sülhə qarşı yönəlmiş ən amansız təhdidlərdən biridir. Tarix boyu dünyanın müxtəlif bölgələrində minlərlə günahsız insanın həyatına son qoyulub, saysız-hesabsız ailələrin taleyində sağalmaz yaralar açılıb, bəşəriyyətin yaddaşında dərin izlər buraxılıb. Müxtəlif dövrlərdə törədilmiş terror aktlarının izləri göstərir ki, terrorun coğrafiyası dəyişsə də, onun mahiyyəti dəyişmir: günahsız insanların həyatına qəsd edilir, ailələr parçalanır, cəmiyyətə qorxu hissi aşılanır və insanların sabaha olan inamı sarsıdılmağa çalışılır. Buna görə də terrora qarşı mübarizə yalnız təhlükəsizlik strukturlarının və dövlətlərin vəzifəsi deyil, bütün beynəlxalq ictimaiyyətin ortaq məsuliyyəti kimi qəbul edilməlidir.

21 avqust - Terror Qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günü də məhz belə günlərdəndir. Bu tarix terror qurbanı olmuş insanların xatirəsini yad etməklə yanaşı, insanlığın qarşısında dayanan ən mühüm vəzifələrdən birini - zorakılığın qarşısını almaq, terrorizmin mahiyyətini düzgün dərk etmək məsuliyyətini xatırladır.

Yetərincə səy göstərmirlər...

Hazırda bir çox ölkələr terror aktlarına məruz qalır, lakin qurbanların sayı əsasən bir neçə ölkədə cəmləşib. İnkişaf etmiş dövlətlər də bu qlobal bəla ilə mübarizə üçün yetərincə səy göstərmirlər. Terror qurbanlarına maddi, mənəvi və psixoloji yardım göstərilməsi arzuolunan səviyyədə deyil.

BMT-nin bəyanatında qeyd olunur ki, terror qurbanlarının dəstəklənməsi və onların hüquqlarının müdafiəsi hər bir dövlətin vəzifəsidir. Təşkilatın Baş Assambleyası iki ildə bir dəfə Qlobal Antiterror Strategiyasının icmalını təqdim edir və 21-ci əsrdə bəşəriyyətin ən ağrılı problemi olan terrorizmə qarşı mübarizə istiqamətlərini müəyyən edir.

BMT-nin bu məsələyə dair A/RES/72/284 qətnaməsində vurğulanır ki, təşkilata üzv dövlətlər terrorizmə qarşı mübarizəni öz milli strategiyalarına daxil etməli, qurbanlara hər cür yardım göstərməlidirlər. Bundan başqa, Baş Assambleya bu problemlə bağlı daha üç qətnamə qəbul edib.

Terrora ən çox məruz qalan ölkələr

Terrorizm tarix boyu dünyanın müxtəlif coğrafiyalarında dövlətlərin və cəmiyyətlərin üzləşdiyi ən ciddi təhlükələrdən biri olub. Müxtəlif dövrlərdə terror hücumlarının intensivliyi və xarakteri dəyişsə də, xüsusilə uzunmüddətli münaqişələrin, siyasi qeyri-sabitliyin və silahlı qarşıdurmaların hökm sürdüyü ölkələr terrorizmin ən ağır nəticələri ilə üzləşib.

Əfqanıstan uzun illər ərzində terrorizmin ağır nəticələrini yaşayan ölkələrdən biri olub. Bu ölkədə terrorizm insanların təhlükəsizlik hissinə və normal həyat qurmaq imkanlarına ciddi təsir göstərən əsas problemlərdən birinə çevrilib.

Pakistan da tarixinin müxtəlif mərhələlərində terror hücumlarından ciddi zərər çəkən dövlətlər sırasında olub. Ölkənin müxtəlif bölgələrində həyata keçirilən hücumlar nəticəsində hərbçilərlə yanaşı, çoxsaylı dinc sakinlər də həyatını itirib, terror təhlükəsi uzun müddət ictimai və siyasi gündəmin əsas məsələlərindən biri olaraq qalıb. Xüsusilə məktəblərə, ibadət yerlərinə və ictimai məkanlara qarşı həyata keçirilən hücumlar terrorizmin cəmiyyət üçün nə qədər dağıdıcı nəticələr doğura bildiyini göstərib.

Hindistanın da müxtəlif dövrlərdə çoxsaylı terror aktları ilə üzləşdiyi məlumdur. Böyük şəhərlərdə törədilən hücumlar, ictimai nəqliyyatın və insanların sıx toplaşdığı məkanların hədəfə alınması nəticəsində çox sayda insan həyatını itirib.

Yaxın Şərqin bir sıra ölkələri terrorizmin ən ağır nəticələri ilə üzləşib. Suriya bu baxımdan xüsusilə diqqət çəkir. Uzunmüddətli müharibə və siyasi böhran şəraitində müxtəlif silahlı qrupların fəaliyyəti, terror aktları və zorakılıq nəticəsində milyonlarla insan öz evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb, ölkənin yaşayış məntəqələri və infrastrukturu ciddi dağıntılarla üzləşib. Suriyanın timsalında terrorizmin yalnız birbaşa insan tələfatına deyil, həm də miqrasiya, iqtisadi böhran və sosial parçalanma kimi uzunmüddətli problemlərə gətirib çıxardığı aydın görünür.

Afrika qitəsində Nigeriya terror təhlükəsindən ciddi zərər çəkmiş ölkələrdən biridir. Xüsusilə, Boko Haram kimi silahlı terror qruplaşmalarının fəaliyyəti nəticəsində ölkənin şimal-şərqində çoxsaylı insan həyatını itirib, yaşayış məntəqələri dağıdılıb və yüz minlərlə insan təhlükəsizlik səbəbindən öz yaşayış yerlərini tərk edib. Terrorun bu regionda yaratdığı humanitar fəsadlar uzun illər ərzində beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzində olub.

Azərbaycanın yaddaşında terrorun acı izləri

Xalqımız da terrorun ağrısını və onun yaratdığı faciələri tarixin müxtəlif mərhələlərində ağır şəkildə yaşayıb. Bu baxımdan 21 avqust bizim üçün də yalnız beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan təqvim günü deyil, terrorun insan həyatına vurduğu sağalmaz yaraları düşünmək, faciələr zamanı həlak olan insanların xatirəsini ehtiramla yad etmək və gələcək nəsillərə sülhün, təhlükəsizliyin, insan həyatının qorunmasının əhəmiyyətini anlatmaq üçün mühüm fürsətdir.

Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi dövründə Azərbaycanın müxtəlif yaşayış məntəqələrində dinc əhaliyə qarşı törədilən zorakılıq hadisələri, terror aktları və digər ağır cinayətlər cəmiyyətin təhlükəsizliyinə ciddi zərbə vurub. Mülki əhalimizin hədəfə alınması xüsusilə ağır nəticələr doğurub, qadınların, uşaqların və yaşlı insanların da bu faciələrdən kənarda qalmaması xalqımızın yaddaşında dərin izlər buraxıb.

1990-cı illərin əvvəllərində baş vermiş faciələr içərisində Xocalı qətliamı xüsusi yer tutur. 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalıda çox sayda dinc sakin öldürülüb, insanların bir qismi əsir götürülüb, digərləri isə ağır şəraitdə doğma yurdlarını tərk etməyə məcbur olub. Xocalı faciəsi yaddaşımızda yalnız böyük insan itkisi ilə deyil, həm də münaqişə zamanı mülki əhalinin üzləşdiyi dəhşətlərin simvolu kimi yaşayır.

Terrorun izləri yalnız bir faciə ilə məhdudlaşmır, çünki müxtəlif illərdə Azərbaycanın şəhər və rayonlarında baş vermiş partlayışlar və terror aktları da dinc insanların həyatına son qoyub. Bakı metrosunda, müxtəlif ictimai yerlərdə və yaşayış məntəqələrində törədilən hücumlar nəticəsində günahsız vətəndaşlar həyatını itirib, çoxsaylı insanlar yaralanıb.

Terror Qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günü bir daha xatırladır ki, müharibələr, münaqişələr və terror aktları nəticəsində itirilən həyatları geri qaytarmaq mümkün olmasa da, həmin insanların xatirəsini yaşatmaq, onların ailələrinin ağrısını bölüşmək və gələcək nəsillər üçün daha təhlükəsiz dünya qurmaq mümkündür. Bu baxımdan həmin gün yaddaş, ehtiram və həmrəylik günü olmaqla yanaşı, sülhə çağırışın, insan həyatına hörmətin və terrorizmin bütün formalarına qarşı qətiyyətli mövqenin ifadəsidir.

Yeganə BAYRAMOVA

Paylaş:

Baxılıb: 103 dəfə