Növbəti epidemiya gəlir?

Bakı:

26 °C

57 %

10 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / Sosial / Növbəti epidemiya gəlir?

Növbəti epidemiya gəlir?

12.07.2024 [10:55]

Denqe: Sümük sınığı qızdırması...

Yeganə BAYRAMOVA

Hələ mart ayından etibarən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) “Denqe” adlı təhlükəli virusun ölümcül olduğuna dair xəbərdarlıq etmişdi. Təşkilatın məlumatında qeyd olunub ki, bu xəstəlik son illər dünya səviyyəsində ciddi dərəcədə artmaqdadır. Belə ki, ÜST 2000-ci ildə 505 min civarında olan yoluxmanın, 2019-cu ildə 5,2 milyona yüksəldiyini qeyd edib.

Ötən ay ABŞ səhiyyə rəsmiləri (CDC) 2024-cü il yanvarın 1-dən iyunun 24-dək Amerika qitəsindəki ölkələrdə 9,7 milyondan çox denqe xəstəliyinə yoluxma hallarının olduğunu bildiriblər. Bu rəqəm 2023-cü illə müqayisədə iki dəfə çoxdur.

Denqe xəstəliyi nədir?

Denqe qızdırması (sümük sınığı qızdırması) ağcaqanadlardan insanlara yayılan viral infeksiyadır. Ən bariz simptomlara yüksək hərarət, baş ağrısı, bədən ağrıları, ürəkbulanma və dəri töküntüsü daxildir. Xəstəlik ağır hallarda ölümcül olur. Xüsusilə, bədəndə səbəb olduğu ağrı sınıq sümük ağrısına bənzədiyi üçün buna sümük sınığı qızdırması da deyilir.

Bu ölkələr risk altındadır...

Bəzi hesabatlar göstərir ki, hazırda 4 milyarda yaxın insan risk altındadır və onların arasında qlobal xəstəlik yükünün təxminən 70%-ini daşıyan Asiya ölkələri, eləcə də tropik və subtropik regionlar digər yerlərə nisbətən profilaktikaya daha çox ehtiyac duyurlar.

Artıq İranın 7 əyalətində, o cümlədən Hörmüzqan, Sistan-Bəlucistan, Buşehr, Xuzistan, Gilan, Mazandaran və Gülüstanda denqe qızdırması yayılıb. İranın Səhiyyə Nazirliyi “Denqe qızdırması” ilə bağlı həyəcan təbili çalıb.

COVİD-19 epidemiyasından sonra qonşu ölkədə “Denqe qızdırması” mövzusunda konfransın keçirilməsi və medianın diqqətini bu xəstəliyə cəlb etmək qərara alınıb. Hazırda İranda xəstəliyə 146 müsbət yoluxma faktı müəyyən edilib.

“Aedes” və zebra ağcaqanadı...

Yayılmaqda olan xəstəlik İrana Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən (BƏƏ) İrana daxil olub. İran Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, xəstələrin əksəriyyəti BƏƏ-yə, yeddisi isə Pakistan, Omana və Beninə səyahət edib. Məlumata görə, xəstəlik “Aedes” və ya zebra ağcaqanadı dişləmələrindən yaranır.

Azərbaycanda vəziyyət necədir?

Mövzu barədə “Yeni Azərbaycana” açıqlama verən infeksionist Mərdan Əliyev bildirib ki, ağcaqanadların dişləməsilə bəzi xəstəliklər keçir: “Malyariya, denqe qızdırması, sarı qızdırma, yapon ensefaliti kimi xəstəlikləri qeyd edə bilərik. Amma hepatitlər və QİÇS virusu ağcaqanadların dişləməsi vasitəsilə keçmir, çünki onlar ağız suyu, tər, göz yaşında olmur. Düzdü ağcaqanadın göz yaşı və təri olmur, amma ağız suyu var. Və o ikinci dəfə dişləyəndə birinci ağız suyu buraxır. Ağcaqanadın xortumunda belə bir xüsusiyyət də var ki, əvvəl sorduğu qan klapanla bağlanır və ikinci dəfə geri qayıtmır, yəni ağcaqanad udduğunu qusa bilmir. Malyariya, denqe qızdırması, sarı qızdırma, yapon ensefaliti kimi infeksiyalar isə ağız suyunda da yaşadığı üçün ağcaqanadla ötürülə bilir. Ölkəmizdə malyariya halları qeyd olunsa da, digər infeksiyalar qeyd olunmayıb. Amma Afrika kimi ölkələrə kiminsə yolu düşərsə, o zaman sarı qızdırmaya görə peyvənd olunmaq məsləhətdir”.

Ağcaqanadların çoxalması əngəllənməlidir...

Həkim qeyd edib ki, Denqe xəstəliyinin yaranmasına səbəb olan Aedes ağcaqanadının ömrü bir həftədən dörd həftəyə qədərdir: “Müvafiq olaraq, bu ağcaqanadların çoxalmasının qarşısını almaq infeksiya riskini azalda bilər. Yetkin ağcaqanadlar həyatları boyu hər 1-2 saatda 1 dəfə, orta hesabla isə gün ərzində 40-50 dəfə qan yeməyi qəbul edirlər və xəstəlik ötürə bilirlər.

Aedes ağcaqanadlarının yumurta qoyması və çoxalması üçün ideal mühit isti və rütubətli yerlərdir və buna uyğun olaraq isti hava və yağışın çox olduğu Afrika və Asiya ölkələri patogen ağcaqanadların çoxalmasına meyllidirlər”.

Bu simptomlar da var...

İnfeksionist “Denqe qızdırması”nın digər növləri və simptomlarından da söz açıb: “Yüksək hərarət, yorğunluq, əzələ ağrısı, baş ağrısı, mədə ağrısı, ishal, qusma və dəri tökülməsi xəstəliyin sipmtomlarıdır. Xəstəlik, həmçinin selikli qanaxma və tənəffüs çatışmazlığı kimi ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olur”.

Paylaş:

Baxılıb: 849 dəfə