Yeni dünya nizamında regional sülh və enerji təhlükəsizliyinin strateji konturları

Bakı:

25 °C

69 %

9 m/s

Əlaqə

AZ RU EN

Ana səhifə / YAP xəbərləri / Yeni dünya nizamında regional sülh və enerji təhlükəsizliyinin strateji konturları

Yeni dünya nizamında regional sülh və enerji təhlükəsizliyinin strateji konturları

26.01.2026 [16:30]

Elşən Alıyev

YAP Daşkəsən rayon təşkilatının sədr müavini

Davos İqtisadi Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin “Euronews” televiziyasına verdiyi müsahibə qlobal proseslərə dair mühüm mesajlarla yadda qalıb. Müsahibədə dövlətimizin başçısı tərəfindən beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən transformasiyalar, regional sabitlik, enerji diplomatiyası, eləcə də Cənubi Qafqazda formalaşan yeni reallıqlar ətraflı şəkildə təhlil edilib. Səsləndirilən fikirlər göstərir ki, hazırkı mərhələdə dövlətlərin uğuru artıq yalnız hüquqi mexanizmlərlə deyil, milli maraqların rasional qorunması və real güc balansının düzgün hesablanması ilə müəyyən olunur.

Beynəlxalq hüquq normaları bu gün əvvəlki kimi mütləq xarakter daşımır. Qlobal siyasətdə ikili standartların artması, selektiv yanaşmalar və ədalətsiz qərarlar bir sıra hallarda hüququn deyil, gücün üstün mövqedə dayandığını göstərir. Belə bir şəraitdə strateji məqsəd milli maraqlar əsasında nəticə əldə etmək, eyni zamanda beynəlxalq hüquqa sadiq qalaraq ədalətli mövqeni qorumaqdan ibarət olub. Həyata keçirilən siyasi kurs, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün tam təmin edilməsi məhz hüquqi əsaslara söykənib və ümumi dəyərlərlə uzlaşan şəkildə reallaşdırılıb. Bu yanaşma göstərir ki, hər bir dövlət öz strategiyasını mövcud potensialına uyğun qurmalı, xüsusilə region ölkələri ilə sağlam münasibətlər formalaşdırmalı, çoxtərəfli əməkdaşlıq şəbəkəsini genişləndirməlidir. Məhz bu xətt uzunmüddətli sabitliyin əsas təminatıdır.

Dövlətimizin başçısına “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın təqdim edilməsi Qafqazda sülhün bərqərar olunması istiqamətində görülən işlərə beynəlxalq səviyyədə verilən yüksək dəyər kimi qiymətləndirilir. 30 ildən artıq davam edən münaqişələrdən, qanlı toqquşmalardan və itkilərdən sonra regionun yeni mərhələyə qədəm qoyması tarixi hadisədir. Artıq bir neçə aydır davam edən sabitlik mühiti cəmiyyət üçün tamamilə yeni bir reallıq formalaşdırıb. Uzun illər müharibə şəraitində yaşamış insanlar üçün sülh atmosferi həm psixoloji, həm də sosial-iqtisadi baxımdan böyük imkanlar yaradır.

Ermənistanla münasibətlərin qarşıdurmadan əməkdaşlığa keçməsi də bu mərhələnin mühüm göstəricisidir. Nəqliyyat və yükdaşımalar üzrə məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, iqtisadi təmasların artması, enerji məhsullarının tədarükü qarşılıqlı fayda modelinin formalaşdığını göstərir. Bu proseslər regionda müvəqqəti deyil, davamlı və hətta əbədi sülhün mümkünlüyünü gücləndirir.

Prezident İlham Əliyev daxili sabitlik məsələsinə toxunarkən qeyd edib ki, ölkə daxilində potensial risklər mövcud deyil. Potensial təhlükələr əsasən xarici amillərlə bağlı ola bilər. Bu isə dövlətin təhlükəsizlik siyasətinin düzgün qurulduğunu, ictimai-siyasi mühitin möhkəm əsaslara söykəndiyini nümayiş etdirir. Region ətrafında baş verən qeyri-sabitlik, xüsusilə qonşu ərazilərdə müşahidə olunan gərginliklər diqqətlə izlənilir. Çünki sabitlik, proqnozlaşdırıla bilənlik və sülh istənilən inkişaf strategiyasının əsas şərtidir. Müharibə təcrübəsi yaşamış cəmiyyət üçün bu dəyərlərin əhəmiyyəti daha dərindən hiss olunur.

Dövlətimizin başçısının müsahibəsində enerji məsələləri də qeyd olunub. Neft bazarındakı sabit qiymətlər həm hasilatçılar, həm də istehlakçılar üçün uzunmüddətli planlaşdırma imkanı yaradır. Bu amil qlobal iqtisadi təhlükəsizliyin vacib elementidir. Bu gün Azərbaycan Cənubi Qafqazda enerji resurslarını ixrac edən əsas mərkəz kimi çıxış edir. Qonşu dövlətlər və Avropa ilə əməkdaşlıq getdikcə genişlənir. Artıq 16 ölkəyə təbii qaz tədarük olunur, onların əksəriyyəti Avropa İttifaqına daxildir. Boru kəməri şəbəkəsinin geniş coğrafiyanı əhatə etməsi enerji xəritəsində strateji mövqeni daha da möhkəmləndirib. Müasir infrastruktur, etibarlı tərəfdaş imici və sabit siyasi kurs nəticəsində Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi sahəsində mühüm rol oynayır. Bu amil həm tərəfdaş dövlətlər üçün dayanıqlı təchizat deməkdir, həm də ixrac üçün yüksək dəyərli bazarlara çıxış imkanı yaradır.

Avropa Parlamentinin davamlı tənqidlərinə münasibətdə artıq reaksiya verilməməsi siyasi praqmatizmin göstəricisi kimi təqdim olunur. Qərəzli qərarlar və əsassız ittihamlar fonunda emosional cavab vermək əvəzinə real əməkdaşlıq platformalarına üstünlük verilir. Bu baxımdan Avropa Komissiyası ilə qarşılıqlı fəaliyyətin davam etdirilməsi konstruktiv xətt kimi seçilib. Paralel olaraq, bəzi dairələrin müstəqil siyasəti qəbul etməməsi və lobbiçilik fəaliyyəti ilə təzyiq göstərməsi açıq şəkildə ifşa edilir.

Sülh müqaviləsinin paraflanması isə göstərir ki, regionda əməkdaşlıq imkanları getdikcə genişlənir. Davosdan səslənən mesajların ümumi məntiqi aydındır: dəyişən dünya nizamında yalnız güclü iqtisadiyyat, milli birlik, praqmatik diplomatiya və etibarlı tərəfdaşlıq siyasəti uğur gətirə bilər. Sülh quruculuğu, təhlükəsizlik mühitinin möhkəmləndirilməsi və enerji diplomatiyasının genişləndirilməsi regionu yeni inkişaf mərhələsinə çıxarır. Bu kurs həm daxili sabitliyi qoruyur, həm də beynəlxalq müstəvidə mövqeləri gücləndirir. Beləliklə, Davos müsahibəsi təkcə cari proseslərin şərhi deyil, həm də qarşıdakı illər üçün sülhə, əməkdaşlığa və dayanıqlı tərəqqiyə əsaslanan strateji yol xəritəsi kimi dəyərləndirilir.

Paylaş:

Baxılıb: 579 dəfə